Hoe werkt de donatieprocedure?

Op het moment van overlijden stelt een arts vast of iemand medisch gezien daadwerkelijk donor kan zijn. Jaarlijks overlijden slechts een paar honderd mensen onder de juiste omstandigheden voor orgaandonatie. De criteria voor weefseldonatie zijn ruimer. Weefseldonatie komt circa 6 keer vaker voor.

Doet de arts nog wel zijn best voor iemand met een donorregistratie?

Iedere arts zal er altijd alles aan doen  om het leven van zijn patiënt te redden. Dat is zijn plicht en dat heeft hij ook plechtig moeten beloven toen hij arts werd. Ook weet een arts niet of iemand geregistreerd staat als donor totdat iemand is overleden. Pas als overlijden onvermijdelijk is raadpleegt de arts het Donorregister. De arts die organen of weefsels krijgt toegewezen en transplanteert, is altijd een andere arts dan de arts die het Donorregister raadpleegt.

Donatie na hersendood

Iemand is hersendood wanneer er sprake is van onherstelbaar en volledig functieverlies van de hersenen en de hersenstam, inclusief het verlengde merg. Een hersendode persoon kan niet zelfstandig ademhalen. Alle hersenfuncties zijn uitgevallen en het lichaam kan de bloeddruk en temperatuur niet meer regelen.

Tijdsduur procedure

Nadat is vastgesteld dat iemand hersendood is, kunnen de organen (hart, lever, longen, nieren, alvleesklier en dunne darm) gedoneerd worden. Dat is alleen mogelijk als iemand op de intensive care aan de beademing ligt en in een ziekenhuis overlijdt.  Organen hebben constant zuurstof nodig, anders zijn ze niet meer geschikt voor transplantatie.

  1. Na vaststelling van de hersendood blijft de donor aan de kunstmatige beademing. Hierdoor blijft het bloed circuleren en blijven organen geschikt voor transplantatie.
  2. Uitname van organen start binnen 4 tot 12 uur. Dit is afhankelijk van de snelheid waarmee het zelfstandig uitnameteam in het ziekenhuis kan zijn. Ook de beschikbaarheid van een operatieruimte speelt een rol.
  3. De uitnameoperatie zelf duurt 3 tot 6 uur. De precieze duur is afhankelijk van welke organen worden uitgenomen.
  4. Als de donor ook weefsels doneert, dan vindt de procedure voor uitname van de weefsels daarna plaats. Na bloedcirculatiestop worden weefsels binnen 24 uur uitgenomen. Dit hangt af van de te doneren weefsels en de tijd waarbinnen het weefsel-uitnameteam aanwezig kan zijn.
  5. De begrafenis of crematie kan op het gewone tijdstip plaatsvinden. Deze hoeft niet uitgesteld te worden vanwege de donatieprocedure.
  6. Uitgenomen organen worden met spoed naar de ontvangers vervoerd. Een hart wordt binnen 4 uur getransplanteerd, longen binnen 6 uur. Een lever of alvleesklier is tot 12 uur buiten het lichaam houdbaar, nieren maximaal 40 uur.

Donatie na hartdood

Iemand die overlijdt aan een hartstilstand kan ook organen doneren,  namelijk nieren, longen, lever en alvleesklier. Alleen het hart is niet meer geschikt. Deze orgaandonatie heet DCD (Donation after Circulatory Death)of NHB (non heart beating). Die persoon moet dan een hartstilstand hebben gekregen in een ziekenhuis.

Een arts doorspoelt de organen met een speciale conserveringsvloeistof. Zo blijven ze goed voor donatie en transplantatie. Dit moet meteen na de hartstilstand gebeuren, anders is transplantatie niet meer mogelijk.

Weefseldonatie

Donatie van alleen weefsels (huid, hoornvliezen, botweefsel, kraakbeen, pezen, hartkleppen en bloedvaten) is vrijwel altijd mogelijk. Het maakt namelijk niet uit of de persoon thuis of in het ziekenhuis overlijdt. Tot maximaal 24 uur na de dood kan het weefsel worden weggenomen.

De overledene gaat wel naar een geschikte locatie voor de uitnameprocedure. Weefseldonatie is ook mogelijk nádat er al orgaandonatie heeft plaatsgevonden.

Dankzij speciale weefselbanken kunnen weefsels enkele weken tot meerdere jaren bewaard blijven. Weefseldonatieprocedures kunnen enorm in tijd verschillen, van 8 tot 28 uur.