Ga naar de inhoud

Hoe werkt cross-over nierdonatie?

4 keer per jaar verzamelt de NTS alle aanmeldingen voor cross-over donatie en vindt er een ‘matchronde’ plaats. Dat gebeurt in januari, april, juli en oktober. Met een speciaal computerprogramma wordt dan uitgezocht welke donor aan welke ontvanger een nier kan afstaan. En andersom: welke ontvanger van welke donor een nier kan ontvangen. Dit gebeurt op basis van bloedgroepen en weefselkenmerken.

Bewust gekozen voor anonimiteit

Bij het landelijke cross-over programma staat de anonimiteit van de deelnemers voorop. Alle betrokken partijen kiezen er sinds de start in 2005 bewust voor dat de koppels die aan elkaar gekoppeld worden, elkaar niet leren kennen. Uit onderzoek blijkt dat de meeste donoren en ontvangers zelf ook het liefst anoniem blijven. Als redenen noemen ze vaak:

  • de cross-over donatie voelt als een directe donatie
  • als je elkaar niet leert kennen, voorkom je eventuele negatieve situaties of emoties
  • we richten ons liever op ons eigen herstel

Een transplantatieziekenhuis geeft dus nooit informatie over andere donoren of ontvangers.

Samen verantwoordelijk

De transplantatieziekenhuizen doen hun uiterste best om de anonimiteit van donor en ontvanger te waarborgen, maar kunnen anonimiteit niet garanderen. Koppels kunnen elkaar immers per ongeluk tegenkomen. Of een ontvanger kan bewust de donor opsporen, bijvoorbeeld met een oproep via sociale media of de krant. Het is goed om je te realiseren dat die donor daar mogelijk niet op zit te wachten. Dit geldt natuurlijk ook andersom, als een donor op zoek gaat naar zijn ontvanger. Ziekenhuizen, donoren én ontvangers zijn dus samen verantwoordelijk voor het bewaken van de anonimiteit.

Boodschap voor het andere koppel

Wil je het andere koppel, de donor of ontvanger toch graag iets laten weten? Dan kunt je anoniem een kaart of brief schrijven. Deze kun je afgeven bij de coördinator nierdonatie bij leven in jouw transplantatieziekenhuis. Hij of zij zal eerst nagaan of de ander je boodschap wil ontvangen en deze vervolgens overhandigen. Het is natuurlijk niet verplicht om een bedankkaart of brief te schrijven.

Zoveel mogelijk koppels matchen

Het computerprogramma van de NTS probeert zoveel mogelijk koppels met elkaar te verbinden. Worden 4 koppels gekoppeld, dan spreken we van een lange keten. Bij 2 koppels spreken we van een korte keten. Een lange keten lijkt op het eerste gezicht het meest gunstig, maar heeft ook nadelen. 

Meer transplantaties mogelijk bij lange keten  

Een belangrijk voordeel van een lange keten is dat er meer transplantaties mogelijk zijn. Daardoor hebben patiënten die vanwege hun bloedgroep of de aanwezigheid van antistoffen lastig te ‘matchen’ zijn, een grotere kans op een transplantatie. Maar een lange keten heeft ook nadelen: 

  • Wordt 1 ontvanger of donor in de keten afgekeurd voor transplantatie of kan hij/zij om een andere reden niet meer meedoen? Dan heeft dat voor meerdere koppels gevolgen. Want de transplantaties gaan alleen door als iedereen kan meedoen. 
  • Het plannen van de operaties in meerdere transplantatieziekenhuizen is ingewikkeld. Want soms zijn er 4 donoren én 4 ontvangers die allemaal op dezelfde dag geopereerd moeten worden. Daarvoor moeten voldoende operatiekamers tegelijk beschikbaar zijn. Het kan daardoor langer duren voordat er een geschikte operatiedatum is gevonden. 

Bij een korte keten is dit omgekeerd: er zijn minder transplantaties mogelijk, maar het plannen van de operaties is minder ingewikkeld. En als een donor of ontvanger ‘uitvalt’, heeft dat voor minder mensen gevolgen. 

Cross-over nierdonatie illustratie

Mavis en Marilu Sno bij Marilu thuis

‘Met mijn nier kon ik mijn moeder wél helpen’

Jarenlang leefde Mavis Sno (61) uit Rotterdam met nierproblemen. Toen dat niet meer ging, wilde haar dochter Marilu (33) uit Ridderkerk een nier doneren. Dat lukte in het voorjaar van 2016 met cross-over: een ruilsysteem met een ander duo van een donor en een ontvanger.

Marilu doneerde een nier aan haar moeder