Ga naar de inhoud

registreer je direct donorregister.nl

Onderzoeken of je geschikt bent als nierdonor

Als je je hebt aangemeld voor donatie, gaat het ziekenhuis stap voor stap na of je  geschikt bent als donor. Elk ziekenhuis doet dit op zijn eigen manier. Maar allemaal onderzoeken ze zorgvuldig of je gezond genoeg bent, of je het besluit om te doneren vrijwillig neemt en of je om kunt gaan met de emoties bij donatie. Het duurt meestal een paar maanden voordat je hoort of je een nier kunt doneren. Lees over elke stap of bekijk de video over de hele procedure op YouTube.

Verschillende behandelteams

Veel ziekenhuizen hebben twee verschillende behandelteams: 1 voor de donor en 1 voor de ontvanger. Hiermee scheiden ze de belangen van de donor en die van de ontvanger, zodat deze elkaar niet beïnvloeden bij de beslissing om wel of niet te doneren. In het team voor de donor zitten in ieder geval een coördinator nierdonatie bij leven, een nierspecialist, een chirurg en een medisch maatschappelijk werker. 

Eerste afspraak

Tijdens je eerste afspraak heb je een gesprek met de coördinator nierdonatie bij leven. In sommige ziekenhuizen is dit een verpleegkundige of verpleegkundig specialist. De coördinator vertelt je uitgebreid over:

  • de onderzoeken die nodig zijn om vast te stellen of je geschikt bent als donor
  • de operatie 
  • de risico’s van nierdonatie 
  • het leven met 1 nier

In sommige ziekenhuizen krijg je tijdens je eerste afspraak alleen voorlichting. In andere worden er ook al onderzoeken gedaan. Natuurlijk is er ook gelegenheid om vragen te stellen. 

Intake: verzamelen van gegevens 

De coördinator nierdonatie bij leven of de nierspecialist stelt je allerlei vragen over je medische voorgeschiedenis (anamnese), medicijngebruik en eventuele lichamelijke en psychische klachten. In sommige ziekenhuizen gebeurt dit op basis van een vragenlijst die je van tevoren hebt ingevuld en opgestuurd. Ook wordt je bloedgroep bepaald om vast te stellen of jouw nier past bij de patiënt die je voor ogen hebt. Soms neemt het ziekenhuis ook al bloed af voor de kruisproef

Gesprekken met de maatschappelijk werker en de psycholoog 

Na de intake vindt er vaak een gesprek met een (medisch) maatschappelijk werker plaats. Hij of zij legt uit wat er in psychosociaal en maatschappelijk opzicht allemaal bij donatie komt kijken en beoordeelt of iemand mentaal sterk genoeg is om dit traject te doorlopen. Daarnaast ondersteunt de maatschappelijk werker je bij het nemen van het besluit om wel of niet te doneren en helpt hij bij het praktische deel van de donatie. Soms is er ook een gesprek met een medisch psycholoog of psychiater. 

Tekenen toestemmingsverklaring

Als uit de eerste gesprekken en onderzoeken blijkt dat nierdonatie mogelijk is, zal de coördinator nierdonatie bij leven of de nierspecialist je vragen een toestemmingsverklaring te tekenen. Daarmee verklaar je dat je voldoende op de hoogte bent van de risico’s, vrijwillig een nier afstaat en hier geen geld of cadeaus voor krijgt. 

Misschien wil je eerst nog een paar dagen nadenken voordat je de toestemmingsverklaring tekent. Of erover praten met mensen in je omgeving. Dat is natuurlijk prima. Het tekenen van de toestemmingsverklaring verplicht je tot niets: ook hierna kun je nog op elk moment besluiten toch liever niet een nier af te staan. 

Medische onderzoeken 

Om te beoordelen of je gezond genoeg bent om een nier af te staan, vinden er verschillende medische onderzoeken plaats:  

  • lichamelijk onderzoek, onder andere meten van de bloeddruk, vaststellen lengte en gewicht en luisteren naar hart en longen
  • onderzoek van de urine op nierfunctie, eiwit en verschijnselen van een eventuele ontsteking
  • onderzoek van het bloed op onder andere nierfunctie, leverfunctie en bloedstolling en naar virussen in het bloed zoals hepatitis of aidsvirus
  • een hartfilmpje (ECG) en een foto van hart en longen om te beoordelen of er geen afwijkingen zijn
  • een MRI- of CT-scan van de nieren: er worden afbeeldingen van de nieren, de (slag)aders van de nieren en het afvoersysteem naar de blaas gemaakt. Deze onderzoeken zijn belangrijk om na te gaan of je kunt doneren: of je voldoende nierfunctie hebt en of de aanleg van de bloedvaten en urineleider van je nier goed past bij de ontvanger. De scans geven ook informatie over welke nier het meest geschikt is voor donatie. Als blijkt dat je nieren verschillend van grootte zijn, is soms een extra scan nodig.

Meestal voert de nierspecialist deze onderzoeken uit. Soms neemt een coördinator nierdonatie bij leven een aantal onderzoeken over.
Afhankelijk van je medische voorgeschiedenis en de uitkomsten van de standaard onderzoeken voor donatie zijn er soms aanvullende onderzoeken nodig. Zo nodig maakt  het ziekenhuis een afspraak voor je met een andere specialist.  

Bezoek aan de chirurg

Om te bepalen of je een geschikte nierdonor bent, is ook het oordeel van de chirurg van belang. In sommige ziekenhuizen bezoek je de chirurg gelijk na de medische onderzoeken, bij andere is dat pas vlak voor de operatie. De chirurg onderzoekt je buik en bekijkt bijvoorbeeld of er littekens zijn van eerdere operaties. Maar hij of zij kijkt ook naar je algemene gezondheid: of je fit genoeg bent om de operatie te doorstaan. 

Uitslag onderzoeken

Als alle onderzoeken zijn afgerond beoordeelt het gezamenlijke behandelteam of je medisch geschikt bent om (nu) te doneren. De uitslag bespreekt de nierspecialist of coördinator nierdonatie bij leven met je. Ben je geschikt, dan krijg je van hem of haar ook te horen welke nier verwijderd zal worden. Daarbij is het uitgangspunt van het ziekenhuis dat de donor de beste nier zelf houdt. 

Niet elke donor wordt goedgekeurd

Niet iedereen die wil doneren is medisch geschikt om een nier af te staan. Artsen willen voorkomen dat een donor extra gezondheidsrisico’s loopt. Een reden om iemand ‘niet geschikt’ te vinden is bijvoorbeeld dat zijn nieren niet goed werken. Of dat er ingewikkelde vertakkingen zijn van de bloedvaten van en naar de nieren. Dit verhoogt het risico bij de operatie, maar ook tijdens het herstel. Het kan ook zijn dat uit de scan blijkt dat er ernstige aderverkalking is in de slagader die naar de nier toegaat. 

Verder kan overgewicht een reden zijn om iemand niet geschikt te vinden. Want overgewicht gaat gepaard met gezondheidsrisico’s. Als je gewicht een probleem vormt voor donatie, wordt dit al tijdens de intake met je besproken. Soms wordt een donor ‘niet geschikt’ bevonden vanwege psychische problemen.

Soms wordt er een ziekte ontdekt 

Soms komen bij de medische vooronderzoeken ziektes of afwijkingen aan het licht waarvan je voor de onderzoeken niet op de hoogte was. In medisch opzicht kan dat gunstig zijn, omdat er dan iets aan kan worden gedaan. Maar bij het afsluiten van een nieuwe verzekering kan het nadelig zijn. Zo kunnen er problemen ontstaan als je een nieuwe arbeidsongeschiktheidsverzekering, levensverzekering of hypotheek wilt afsluiten. 

‘Bij nierdonatie kunnen onuitgesproken gevoelens spelen’

Een nier doneer je natuurlijk om iemand te helpen. Maar soms schuilen er bij de donor diep van binnen verwachtingen of tegenstrijdige gevoelens. Die kunnen na de donatie opspelen. Om dat te voorkomen, voert een maatschappelijk werker eerst een gesprek met de donor.

Lees hoe maatschappelijk werker Ben Gijsbers erover denkt