Beleid weefselallocatie en -transplantatie

Mogelijke risico’s allocatie en transplantatie en te ondernemen acties

1. De capaciteit op de afdeling allocatie neemt af door besmetting/quarantaine medewerkers 

  • De afdeling allocatie stelt een noodrooster op.
  • Er wordt gekeken of sommige werkzaamheden kunnen worden overgenomen door stafartsen of OC.

2. Het aantal uitgenomen weefsels neemt af

  • De NTS stelt wekelijks overzichten op van de voorraad hartkleppen en cornea’s. Hierbij wordt gebruik gemaakt van gegevens over het aantal donaties, vrijgegeven weefsels, goedgekeurde/afgewezen weefsels en typen transplantaat. De weefselbanken vullen deze overzichten waar nodig aan. Voor de overige weefsels wordt een overzicht van het aantal donaties opgesteld. De weefselbanken informeren de NTS over de voorraad.
  • De NTS bepaalt ondergrenzen voor de voorraad per weefsel. Doel hiervan is garanderen dat er altijd voldoende weefsel aanwezig is voor het uitvoeren van spoedtransplantaties. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van historische gegevens over benodigd weefsel voor spoedtransplantaties, gegevens over de voorraad van weefsels en gegevens van het aantal uitgevoerde donaties en vrijgegeven weefsels.
  • De afdeling beleid van de NTS stelt de transplanterende centra op de hoogte van de afname van het aantal uitgenomen en beschikbare weefsels en de mogelijke gevolgen voor ingeplande transplantaties.

Cornea’s

  • Indien er voldoende voorraad is voor spoedprocedures, maar niet voor een aanzienlijk deel van electieve procedures, vraagt de afdeling allocatie van NTS naast de gebruikelijk gegevens ook per ingeplande patiënt de BCVA voor beide ogen, de data van eerdere transplantaties van het te opereren oog en het aantal transplantaties van het andere oog op. De NTS besluit vervolgens, eventueel in overleg met de medisch adviseur van de NTS, welke patiënten als eerste in aanmerking komen voor een transplantaat. 
  • De distributie van cornea’s naar het buitenland wordt stilgelegd. Uitzondering is een full house match tussen een getypeerde cornea en een patiënt in het buitenland.
  • De NTS informeert de ziekenhuizen over de mate waarin transplantaties mogelijk zijn en over de werkwijze die de NTS hanteert bij de verdeling van schaarse weefsels.

3. De uitname van weefsels wordt stopgezet

  • De afdeling beleid stelt de centra op de hoogte van het besluit. Afhankelijk van de voorraad weefsel en de verwachte duur van de stopzetting worden electieve operaties na een bepaalde datum afgezegd. De afdeling allocatie zegt vervolgens de afzonderlijke operaties af.
  • Om de voorraad voor spoedprocedures te garanderen, moet de voorraad cornea’s mogelijk uitsluitend voor spoedtransplantaties ingezet worden. De afdeling allocatie van de NTS en de stafartsen werken samen met ETB-BISLIFE en AER om een omzetschema op te stellen waarmee de voorraad optimaal benut kan worden. 
  • De NTS stelt de oogartsen dagelijks op de hoogte van het aantal beschikbare code 0-cornea’s.
  • Aanvragen voor een spoedtransplantatie worden zoals gebruikelijk gedaan bij de NTS. Indien de afdeling allocatie twijfelt over een aanvraag, wordt de medisch adviseur van de NTS gevraagd voor advies over inwilligen van de aanvraag.
  • De centra kondigen een aanvraag voor een spoedtransplantatie bij voorkeur ook aan in de app. Indien gewenst neemt de medisch adviseur van de NTS contact op met de chirurg om de aanvraag te bespreken.

4. De capaciteit in de transplantatieziekenhuizen voor corneatransplantaties neemt af

  • De NTS monitort via enquêtes onder OK-planners de verwachtte en gerealiseerde capaciteit voor de transplantaties per ziekenhuis. De frequentie hiervan hangt af van hoe ver ziekenhuizen operaties vooruitplannen. Het bestuur van de CWG, als vertegenwoordiger van de centra, ondersteunt hierin door relevante signalen te melden bij de NTS. Indien de NTS signaleert dat de capaciteit afneemt wordt dit besproken met de weefselbanken en het bestuur van de CWG. 
  • Indien er capaciteitsproblemen optreden benadrukt de NTS het belang van transplantatiezorg bij de transplantatiecentra en vraagt ziekenhuizen om zelf patiënten te prioriteren waarbij de meest urgente patiënten als eerste ingepland worden voor een transplantatie.
  • Indien de capaciteit dusdanig ver terugloopt dat er geen bestemming kan worden gevonden voor weefsel voordat het verloopt, wordt met de weefselbanken en het bestuur van de CWG besproken of weefseldonatie tijdelijk moet worden stilgelegd. 

5. De capaciteit in de transplantatieziekenhuizen voor overige weefseltransplantaties neemt af
De verwachting is dat voor andere weefsels minder snel problemen met beschikbare voorraad zullen optreden vanwege de langere houdbaarheid van deze weefsels. Mocht de situatie van beperkte/stilgelegde donaties langere tijd aanhouden onderzoekt de NTS of het noodzakelijk is om op een vergelijkbare manier te werken als bij de cornea’s. 

6. Patiënten komen niet meer naar het ziekenhuis voor een electieve transplantatie

  • De NTS signaleert de afname van de bereidheid van patiënten om naar het ziekenhuis te komen voor een transplantatie door hier periodiek naar te vragen bij de individuele centra. Het bestuur van de CWG, als vertegenwoordiger van de centra, ondersteunt hierin door relevante signalen te melden bij de NTS.
  • De NTS vraagt de HPV om richting patiënten te communiceren over de bijzondere aard van corneatransplantatie, om patiënten te motiveren een zorgvuldige afweging te maken. 

Herstart weefseltransplantaties

Weefseltransplantatie kan tijdelijk gedeeltelijk of volledig stilvallen vanwege een afname of stopzetting electieve transplantaties, of door afname van beschikbare weefsels voor transplantatie. Vanwege de beperkte beschikbaarheid van weefsel zal dit in eerste instantie impact hebben op de corneatransplantaties.

Acties bij herstart transplantaties 

  • De NTS communiceert tijdig naar de transplantatieziekenhuizen wanneer transplantaties herstart kunnen worden zodat ziekenhuizen voldoende tijd hebben om voorbereidingen te treffen (organiseren OK, oproepen patiënten). 
  • De afdeling allocatie en beleid informeren in overleg de ziekenhuizen over de mate waarin transplantaties mogelijk zijn en over de werkwijze die de NTS hanteert bij de verdeling van schaarse weefsels.
  • De NTS inventariseert per ziekenhuis welke patiënten als eerste in aanmerking komen voor een transplantatie. De NTS bepaalt vervolgens welke patiënten uit welke ziekenhuizen als eerste een weefsel toegewezen krijgen, in overleg met de medisch adviseur. De NTS monitort of deze patiënten binnen afzienbare tijd worden geopereerd. 
  • De NTS houdt bij de verdeling over de ziekenhuizen de volgorde ‘urgent -> semi-urgent -> electief’ aan. De overige weefsels worden verdeeld op basis van een combinatie van de wachtlijst en het aantal in het verleden uitgevoerde transplantaties. 

Communicatie met corneachirurgen
Om voor corneachirurgen duidelijk te maken hoe de NTS te werk gaat bij de verschillende scenario’s en wat er eventueel van de chirurgen wordt verwacht, stellen we voor om met verschillende niveaus te werken, waar acties aan zijn gekoppeld. 

  1. Er is voldoende weefsel: spoedtransplantaties worden gepland in samenspraak met NTS. De planning van de overige transplantaties wordt door de klinieken gedaan zoals gebruikelijk: code groen. 
  2. Er is voldoende weefsel voor spoedprocedures, maar onvoldoende weefsel voor alle electieve ingrepen. De NTS en de weefselbanken zorgen er in overleg voor dat er voldoende weefsel in voorraad is voor spoedtransplantaties. Wanneer er daarnaast weefsel beschikbaar is voor electieve transplantaties, komen eerst de semi-urgente transplantaties in aanmerking: code oranje. Indien dit scenario zich lijkt aan te dienen, vraagt de NTS de klinieken om een lijst met patiënten aan te leveren. Deze worden voorlopig geselecteerd uit lijsten aangeleverd door de klinieken, waarbij naast de al bekende allocatiecriteria meegenomen wordt in de prioritering de BCVA van zowel het te opereren oog als het andere oog, de diagnose en de leeftijd. De NTS maakt de prioritering. 
  3. Er is geen weefsel voor electieve- en semi urgente transplantaties en slechts voor spoed transplantaties: code rood. 
  4. Er is geen enkel weefsel in Nederland meer beschikbaar: contact wordt dan gezocht met buitenlandse banken: code donkerrood.