Ga naar de inhoud
Marlies Reinders, internist-nefroloog Leids Universitair Medisch Centrum

Celtherapie om de afweer te onderdrukken na transplantatie

Marlies_
Internist-nefroloog prof. dr. Marlies Reinders (Leids Universitair Medisch Centrum)

Internist-nefroloog prof. dr. Marlies Reinders (Leids Universitair Medisch Centrum) streeft naar een betere langetermijnoverleving na niertransplantatie. Ze onderzoekt een mogelijk alternatief voor medicijnen die de afweer onderdrukken: celtherapie.

Het verbeteren van de langetermijnoverleving na niertransplantatie is dé grote uitdaging in de transplantatiegeneeskunde, vindt prof. dr. Marlies Reinders. ‘De huidige medicijnen om afstoting te voorkomen hebben vaak bijwerkingen zoals infecties, kanker en verlittekening van de nier. Wij zoeken naar alternatieve manieren om afstoting te voorkomen.’

In het LUMC coördineert Reinders momenteel twee grote studies met stamcellen. ‘We werken met mesenchymale stromale cellen oftewel MSC’s’, licht ze toe. ‘Zulke cellen hebben een gunstige werking op het immuunsysteem. MSC’s scheiden stoffen uit die bindweefselvorming remmen en bloedvaten gezonder maken. En het mooie is: tot nu toe zijn er bij mensen weinig bijwerkingen geconstateerd.’

‘Ons onderzoek met stamcellen is pionierswerk’

Na eerdere haalbaarheid- en veiligheidsstudies voert Reinders nu twee studies uit met ontvangers van een donornier. Daaruit moet blijken of het met MSC’s mogelijk is om de normale medicijnen, bedoeld om de afweer te onderdrukken, af te bouwen.

Het LUMC houdt zich als een van een van de weinige centra in de wereld bezig met dit soort onderzoek. ‘Het is pionierswerk. En daarom is het ook heel belangrijk om deze experimentele behandeling heel goed te testen en de deelnemers lang te volgen’, vindt Reinders. ‘We zullen de resultaten absoluut publiceren, óók als er niks uitkomt. 

‘We willen de langetermijnuitkomsten na transplantatie verbeteren’

Wat is Reinders’ ultieme toekomstwens als het gaat om de transplantatiegeneeskunde? ‘Hier in het LUMC wordt veel onderzoek gedaan naar het kweken van organen. Dat zou heel erg mooi zijn: je gebruikt dan lichaamseigen cellen, waardoor de patiënt niet levenslang medicijnen hoeft te slikken. En het tekort aan donororganen zou erdoor verdwijnen.

Dit is zeker een droom waar we naartoe moeten werken, maar het zal nog wel even duren. Voor nu is het realistischer om de langetermijnuitkomsten na transplantatie te verbeteren en bijwerkingen te voorkomen.’

‘Hopelijk zorgt de nieuwe donorwet voor minder moeilijke gesprekken’

Een andere wens op kortere termijn is meer mensen kunnen helpen met een donororgaan. De hoogleraar is als voorzitter van de Nederlandse Transplantatie Vereniging actief betrokken bij de invoering van actieve donorregistratie, oftewel de nieuwe donorwet. Die is bedoeld om het aantal orgaan- en weefseltransplantaties te vergroten en daarmee het aantal mensen op de wachtlijst terug te brengen.

De verwachting is dat dit door de nieuwe manier van registreren gerealiseerd kan worden. Een ander doel is dat mensen hun eigen keuze vastleggen. Dat biedt nabestaanden duidelijkheid. ‘Welke keuze mensen maken moeten ze uiteraard helemaal zelf weten’, zegt Reinders. ‘Maar ik hoop dat de nieuwe wet ervoor zorgt dat er minder moeilijke gesprekken op een moeilijk moment hoeven te worden gevoerd.’ 

‘We moeten de positieve boodschap van transplantatie blijven uitdragen’

Reinders vindt dat we de tijd moeten nemen om te zien of actieve donorregistratie er inderdaad toe leidt dat meer mensen geholpen kunnen worden met een donororgaan, zoals gehoopt. ‘Maar nog belangrijker vind ik het dat de positieve boodschap van transplantatie duidelijk naar voren blijft komen.

'Ik zie soms mensen die al dertig jaar leven met een donornier en oma hebben kunnen worden. Donatie heeft voor zulke mensen een enorme positieve impact gehad, en dat moeten we uitdragen. We moeten blijven laten zien hoeveel levensjaren er dankzij orgaandonatie gewonnen worden.’