Pilot Vroegtijdige ondersteuning bij Orgaandonatie

Waarom een pilot Vroegtijdige ondersteuning bij Orgaandonatie (VobO)?

In juli 2019 heeft de NTS in haar rol als ‘trusted advisor’ van het ministerie, een advies uitgebracht aan VWS over de inrichting van een toekomstbestendige organisatie van donatie. Een aantal aanbevelingen uit dit advies ging over de ondersteuning van naasten en betrokken professionals bij Orgaandonatie. De redenen voor pilot VobO liggen in het verlengde van dit advies:

  • Orgaandonatie komt weinig voor waardoor het voor professionals lastig is ervaring en routine op te bouwen.
  • De lat t.a.v. kwaliteit komt hoger te liggen door invoering van nieuwe donorwet en kwaliteitsstandaard.
  • Intensivisten geven aan ondersteuning te wensen bij voorbereiden en voeren van het donatiegesprek.
  • Nabestaanden geven aan een 'informatiegat' te ervaren in de overgang behandelproces-donatieproces.

VWS heeft de NTS in de Kaderbrief instellingssubsidie NTS 2021 gevraagd middels een pilot in ziekenhuizen vorm te geven aan de vroegtijdige ondersteuning van intensivisten en naasten bij postmortale orgaandonatie. Deze pilot valt onder het project Vroegtijdige Ondersteuning bij Orgaandonatie (VobO).

Wat is het doel van de pilot?

Het doel van de pilot is de begeleiding en ondersteuning van intensivisten, IC-verpleegkundigen en naasten optimaliseren bij postmortale orgaandonatie in de processtappen donorherkenning, raadpleging en donatiegesprek.

Waarom wordt de orgaandonatiecoördinator (voorheen transplantatiecoördinator) in deze pilot betrokken?

De ODC heeft kennis van de gehele keten van donatie tot transplantatie. Zowel intensivisten als artsen aan de transplantatiekant zien de meerwaarde van de ODC functie. De ODC coördineert de procedure momenteel vanaf het moment dat de naasten toestemming hebben gegeven voor donatie. Om de ondersteuning van de intensivist en de naasten te vergroten wordt een pilot uitgewerkt. In deze pilot wordt de vroege inzet van een ODC meegenomen. 

Wat gaat NTS nu doen?

In de eerste plaats wordt er een probleemanalyse uitgevoerd, dit om de knelpunten in het gehele donatieproces te achterhalen. In de probleemanalyse ligt de focus op de ondersteuningsbehoefte van intensivist, IC-verpleegkundige en naasten. De uitkomsten van de probleemanalyse zullen o.a. worden gebruikt voor de uitwerking van de pilot VobO en bepalen mede de selectie van ziekenhuizen voor de pilot.

Om te komen tot een probleemstelling wordt een uitgebreide analyse gedaan op basis van:

  1. Deskresearch
  2. Interviews met IC- verpleegkundigen en familiebegeleiders
  3. Focusgroep-gesprekken met donatieteams en ODC

Aangezien er al veel bekend is over de knelpunten in het huidige proces, is gestart met deskresearch. Hierbij zijn verschillende onderzoeken, studies en verslagen bekeken. De hoofdpunten uit deze onderzoeken evenals de input van de ODC-ers zijn meegenomen in de analyse. De volgende stap is het toetsen van de bevindingen bij betrokkenen in het veld.

Hoe worden de bevindingen van de probleemanalyse getoetst?

Het toetsen van de bevindingen in het veld willen wij doen door middel van focusgroep-gesprekken in het eerste kwartaal van 2021 (onder voorbehoud van de ontwikkelingen rond de COVID-19-pandemie). De samenstelling van de focusgroepen is multidisciplinair en bestaat uit het donatieteam binnen een ziekenhuis, aangevuld met een ODC-er. Voor deze focusgroepen benaderen we zes tot acht ziekenhuizen. Er zijn selectiecriteria voor deelname opgesteld. De keuze welke ziekenhuizen deelnemen aan de focusgroep-gesprekken is gemaakt samen met Arjan Kouwen (namens de SVen), Hans Sonneveld (namens de commissie donatie van de NVIC), Michael Kuiper (medisch adviseur NTS) en Jan van Dam (STZ).

Wat zijn dan de vervolgstappen?

Aan de hand van de probleemanalyse worden pilots ontwikkeld. Deze verschillende pilots worden in de loop van 2021 in verschillende ziekenhuizen en regio’s uitgevoerd. Het resultaat van de pilots VobO is een evaluatie en advies aan VWS, inclusief de benodigde kaders voor landelijke implementatie en borging in de lijn.