Richtlijn COVID-19: Vervoer organen binnen en buitenland

  • Auteur(s): Danielle Mol en Mirjam Martens Beleidsmedewerkers B&O.
  • Gericht aan: ODC-ers, supervisoren, LORUT, LOTTO, Witte Kruis Transplant, Medical Transport Nijmegen, ASL en ACE
  • Afgestemd met: Vervoerders, Instituut Fysieke Veiligheid, ministerie VWS, RTL, SV, LOTTO en LORUT
  • Datum: 6 april 2021
  • Status: Dit beleid wordt regelmatig geëvalueerd

Samenvatting

Uitgangspunt:

  • Binnenlandse en Internationale uitwisseling van organen moet geborgd blijven.

Transport binnen Nederland over de weg (ZUT en thoracaal):

  • Veiligheidsrichtlijnen (handen desinfecteren, mondkapje, schermen, passagiers gemaximeerd).

Reizen binnen Nederland door de lucht (thoracaal):

  • Veiligheidsrichtlijnen (klachtenvrij, handen desinfecteren, mondkapje en evt. gezondheidsverklaring).

Reizen van Nederland naar ander ET-land via weg en lucht (abdominaal en thoracaal):

  • Controleren reisbeperkingen voor Nederlanders in het land van donorziekenhuis.

Alternatieven vervoer abdominale organen vanuit buitenland bij beperkingen luchtverkeer:
A. Wegverkeer mogelijk met afwijkende km limiet.
B. Grensoverdracht mogelijk via ET met buitenlandse vervoerders.

Reizen van buitenlandse teams naar Nederland (thoracaal):

  • Buitenlandse teams uit oranje en rode gebieden worden uitgezonderd van 10 dagen quarantaine bij binnenkomst in Nederland.

Actuele problemen luchtvervoer:

A. Door wegvallen lijnvluchten minder charters beschikbaar.
B. Decentrale luchtverkeersleiding leidt tot uitval m.n. op Eindhoven, vanaf december centrale ondersteuning luchtverkeersleiding vanaf Schiphol

  • Zo tijdig mogelijk aanvragen van charters, DSO-deel laten uitvoeren als het Duitsland betreft

Wijzigingen t.o.v. vorige versie:

Reizen vanuit Nederland naar ander ET-land via weg/lucht (thoracaal/abdominaal)

Het aantal besmettingen loopt overal op. Er worden steeds meer inreisvoorwaarden maar ook aanvullende maatregelen zoals avondklok, FFP2 maskers in openbare ruimte en verplichte verklaringen/formulieren ingesteld. De specifieke informatie staat onder de reisbeperkingen ET landen vermeld.

Reizen van binnen en buitenlandse teams binnen Nederland (ZUT en thoracaal)

Alle teams moeten een eigen verklaring avondklok en een werkgeversverklaring avondklok kunnen overleggen tussen 22:00 en 04:30 uur. De formulieren en link voor de digitale versie staat onder de bijlage en wordt op het Teamskanaal van de ODC geplaatst. Er is ook een Engelstalige versie beschikbaar.

Inhoud

Aanleiding

Na een relatief rustige periode, gaan de ontwikkelingen rondom COVID weer sneller, zowel binnen Nederland als daarbuiten. Het proces van orgaandonatie en daarmee de (inter)nationale orgaanuitwisseling vindt nog altijd plaats. Er zijn in Nederland maar ook in de landen om ons heen verschillende niveaus van besmetting met daarbij behorende besmettingscodes en restricties. Vanuit het buitenland wordt ook verschillend naar de besmettingsgraad van Nederland gekeken. Daarom worden alle reisbewegingen, over de weg en door de lucht, zowel binnen Nederland als van en naar het buitenland in deze update meegenomen.

Uitgangspunten

Er zijn geen wijzigingen voor het reizen van teams binnen Nederland. Dit betekent dat chauffeurs en teams uit een gebied zonder risico, wél naar een procedure kunnen afreizen in een gebied dat is aangemerkt als ‘oranje’ of ‘rood’ in Nederland (Let op dit is de Nederlandse classificatie).

Internationale uitwisseling van organen moet door blijven gaan, zie EU-richtlijn.
De logistiek is gebaseerd op het zeer zorgvuldige screenings- en selectiebeleid in Nederland. Potentiële donoren worden getest op SARS-CoV-2 en procedures vinden alleen doorgang als de test negatief is. Aangezien een donor altijd endotracheaal geïntubeerd zal zijn met een gesloten beademingssysteem met filter, is de kans op overdracht van eventueel SARS-CoV-2 van donor op anderen gering. Het risico voor het team is minimaal. De chauffeur wacht buiten het ziekenhuis met uitzondering van de coördinerende chauffeur.

Transport binnen Nederland over de weg (ZUT en thoracaal)

Transport binnen Nederland is nog steeds  ingericht volgens het oorspronkelijke COVID-beleid. De rijksoverheid heeft voor taxivervoer richtlijnen opgesteld die wij volgen. Dit houdt in dat in de auto’s mondkapjes gedragen worden. We desinfecteren de handen alvorens in het voertuig plaats te nemen. Na iedere rit wordt het interieur van de auto gereinigd. Aanvullend worden schermen geplaatst tussen chauffeur en achterbank als extra beschermingsmaatregel. We houden afstand.

In een regulier personenvoertuig nemen maximaal 2 passagiers op de achterbank plaats. In de grotere voertuigen zoals Mercedes V klasse en de bussen hanteren we een maximum van 4 passagiers. Voor chauffeurs geldt, net als voor overige disciplines: bij klachten die lijken op COVID wordt de chauffeur niet ingezet. De RIVM-richtlijnen worden hierin gevolgd.

Er zijn aanvullende maatregelen nodig om gedurende de avondklok van 22:00 -04:30 uur in de openbare ruimte te mogen zijn. De overheid vraagt een “eigen verklaring avondklok” en een “werkgeversverklaring avondklok” te overleggen. Hiervoor zijn voor binnenlandse teams door hun eigen UMC formulieren beschikbaar gesteld. Maar er is ook een formulier als werkgeversverklaring opgesteld namens de NTS en NFU. Dat formulier dekt het orgaandonatie proces af ongeacht de locatie van het ziekenhuis. (zie bijlagen)

Transport binnen Nederland door de lucht (thoracaal)

Voor Chartervluchten zijn de volgende maatregelen van toepassing; Het gebruik van mondkapjes is verplicht, men houdt afstand en desinfecteert de handen. Voor de piloten en crew geldt: bij klachten die lijken op COVID wordt men niet ingezet. De RIVM-richtlijnen worden hierin gevolgd. Voor het thoracale team gelden dezelfde richtlijnen. Er kan gevraagd worden een gezondheidsverklaring in te vullen. Men kan gevraagd worden naar COVID-klachten. Ook hier zijn de bovenstaande formulieren tijdens de avondklok van toepassing.

Reizen vanuit Nederland naar ander ET land via weg/lucht (thoracaal/abdominaal)

Als Nederland een orgaanaanbod accepteert in het buitenland, is het volgens het Nederlandse beleid toegestaan om af te reizen naar het buitenland. Alle teams volgen het testbeleid voor zorgmedewerkers zoals geformuleerd door de FMS of het lokaal “protocol COVID-19 “van het ziekenhuis waar de medewerker in dienst is. Uiteraard moet er sprake zijn van een veilige situatie, zodat team, bemanning vliegtuig en chauffeur niet aan een onacceptabel risico worden blootgesteld.

Wat betekent dit in de praktijk?
Er komt een aanbod uit het buitenland en in het kader van COVID-reisbeperkingen wordt gecontroleerd of er reisbeperkingen voor Nederlanders zijn in het land waar het donorziekenhuis zich bevindt.

Reisbeperkingen in ET landen

Reisbeperkingen worden opgelegd door het betreffende land. Vaak gelden voor artsen en zorgpersoneel uitzonderingen. Zodra wij via Eurotransplant informatie ontvangen, communiceren wij dat. Deze richtlijnen zijn op 6 april 2021 bekend;

  • België: Uitzondering voor zorgprofessionals, zij mogen altijd vrij in- en uit reizen. 
    • Actuele stand van zaken in België
    • Er geldt een avondklok:
      • in Vlaanderen tussen 24:00 en 05:00 uur
      • In Wallonië en Brussel tussen 22:00 en 06:00 uur
    • De thoracale teams worden uitgezonderd van verdere restricties, wel FFP2 maskers in de ziekenhuizen verplicht. Voor reizen tijdens de avondklok is een “ verklaring op eer” verplicht. Dit is vergelijkbaar met onze eigen verklaring avondklok.
  • Duitsland: Vrij zijn van symptomen en het dragen van FFP2 masker. Een chauffeur hoeft geen PCR test te overleggen bij het transport van nieren naar een centrum in Duitsland. Wel wordt gevraagd een FFP2 masker te dragen bij overdracht van het orgaan. Er is alleen sprake van een kortdurend contact en afstand kan geborgd worden. De procurement teams vallen nog steeds onder de uitzonderingen en behoeven geen testresultaat te overleggen.
  • Hongarije: Invullen van verklaring via speciaal formulier (bijgaand), met eigen verklaring: geen symptomen of positieve PCR in de 2 weken voor vertrek, dragen van FFP2 masker versturen naar coordinator@ovsz.hu. Hongarije zit in een totale lockdown tot minimaal 8 april 2021.
  • Oostenrijk: Voor Oostenrijk geldt het dragen van mondkapjes en afstand van 1 meter aanhouden. Je wordt verzocht een gezondheidsverklaring in te vullen. 
  • Kroatië: Teams worden verzocht om contact op te nemen met de lokale coördinator voordat ze afreizen.
  • Slovenië: Slovenië kent een totale lockdown van 1 t/m 12 April. Thoracale teams worden verzocht;
    • Een „certificate of intent to cross the border“overleggen (via Slovenian transplant coördinator)
    • Avondklok van 22:00 tot 5:00 uur.
    • Verplicht dragen van FFP2 maskers in de openbare ruimte!
    • Bewegingsbeperking tussen regio's

Grensoverschrijdend transport over de weg

Mochten er door COVID-restricties geen lijnverbindingen mogelijk zijn voor nieren en lever dan kan wegvervoer ingezet worden. In de bestaande protocollen wordt een limiet van 500 kilometer aangehouden. Mocht dat nodig zijn dan kunnen we hiervan afwijken. De ontvangend arts zal met Eurotransplant afstemmen Richtlijn Transport organen en teams tijdens SARS-CoV-2/COVID-19 V 4.0 5/6 of een langere reistijd acceptabel is. We kunnen ook gebruik maken van grensoverdrachten waarbij ET de regie heeft en de overdrachten afstemt met de nationale donatie organisaties (Orgaancentrum in Nederland) en hun gecontracteerde vervoerders. Volgens de EU-richtlijnen zijn er geen restricties voor transport van organen en teams binnen Europa.

Reizen van buitenlandse team naar Nederland (thoracaal)

Als een buitenlands team een donororgaan accepteert in Nederland, is het hen toegestaan om naar Nederland te komen en de organen uit te nemen. De FMS heeft in de Leidraad testbeleid voor zorgmedewerkers opgenomen dat in het quarantainebeleid een uitzondering wordt gemaakt voor orgaantransplantatieteams.

Dergelijke korte verblijven zonder contacten, anders dan noodzakelijk voor het medisch handelen vormen een aanvaardbaar risico, mits adequate preventiemaatregelen worden genomen.

In alle andere gevallen geldt:

  • Teamleden mogen geen klachten van een COVID-infectie vertonen of minder dan 10 dagen geleden een infectie hebben gehad.
  • Omdat de bezoekende teams maar kort in Nederland zijn, er door beide partijen wordt gewerkt met beschermende middelen, wordt het samenwerken met buitenlandse teams niet als risicovol gezien.
  • De voor Nederland geldende veiligheidsregels worden gehanteerd tijdens het transport: maximaal 4 personen per team en het dragen van FFP2 maskers tijdens transport en in het ziekenhuis.

De orgaandonatie coördinator geeft aan hoeveel personen verwacht worden (max.4), zodat de vervoerder het soort voertuig kan afstemmen op de behoefte en beschikbare capaciteit.

Probleemanalyse luchtvervoer

Capaciteit

Door een aantal COVID gerelateerde problemen zoals het wegvallen van lijnvluchten wordt de markt voor Chartervluchten overspoeld met aanvragen. Wij hebben een niet planbaar proces en vaak een korte oproeptijd. We kunnen geconfronteerd worden met een capaciteitsprobleem. We vragen de ODC om zo vroeg mogelijk contact op te nemen met de Donorlijn om capaciteit aan te vragen. De inzet van toestellen zoals De Sovereign, Legacy en Falcon zijn niet toegestaan vanwege het hoge kostenniveau. Op dit moment heeft DSO nog de capaciteit om vanuit Duitsland levertransporten naar Nederland te faciliteren. Daar gaan we zoveel mogelijk op inzetten. De ODC wordt gevraagd de regels uit het handboek flexibel te hanteren (normaliter regelt de ontvanger het transport).

Luchtverkeersleiding

Er zijn grote personele problemen om de bezetting van de luchtverkeersleiding Defensie in Nederland rond te krijgen. Zij begeleidt het verkeer voor de luchthavens Eelde en Eindhoven. Een beheersmaatregel hiervoor is centralisatie. Begin december wordt de centrale ondersteuning vanuit Schiphol georganiseerd. Het werkproces is hiervoor ingericht en opgenomen in het handboek van de vervoerders en ODC. Tot die tijd kunnen we tijdelijke kortdurende sluitingen verwachten bij onverwacht personeelsuitval. In Eindhoven is dit nu al regelmatig het geval geweest. De ODC wordt gevraagd zo vroeg mogelijk via de Donorlijn de charters aan te vragen zodat we eventuele sluitingen mee kunnen nemen in onze planning.

Sluiting of aangepaste openingstijd

Eindhoven airport kan door werkzaamheden op het vliegveld geen medische (transplantatie) vluchten accommoderen van 19 – 27 oktober tussen 00:00 – 06:30 uur. In deze periode kan dit worden overgenomen door luchtmachtbasis Volkel.

Bronnen

Nederland

Duitsland

Belgie

Oostenrijk