Ga naar de inhoud

registreer je direct donorregister.nl

Als de donor hartdood is

Donoren die zijn overleden aan een hartstilstand, kunnen in sommige situaties nieren, lever, longen en alvleesklier doneren. Dit heet Donation after Circulatory Death (DCD). In het modelprotocol voor donatie staat wat artsen moeten doen in deze situatie. 

Wat is hartdood?

Iemand is hartdood als het hart minimaal 5 minuten niet meer klopt. Er gaat geen bloed meer door het lichaam. Deze persoon is overleden.

Hoe weet een arts dat iemand hartdood is?

Als iemand op de intensive care ligt, kan er een moment komen waarop blijkt dat er geen kans meer is dat hij zal herstellen. Een team van artsen beslist samen dat behandelen geen zin meer heeft. Op dat moment begint de procedure om hartdood vast te stellen. 

Artsen overleggen met de familie van deze persoon. Samen bepalen ze het moment om de behandeling te stoppen. De patiënt gaat dan van het beademingsapparaat af, hij krijgt geen infusen of medicijnen meer. Als deze persoon binnen 2 uur overlijdt, kan hij organen doneren. Overlijden wil zeggen dat het hart is gestopt met kloppen en dat het bloed niet meer door het lichaam gaat.

Als het hart is gestopt, moeten de artsen altijd 5 minuten wachten voordat ze iets gaan doen. Dit is nodig om zeker te weten dat het hart niet meer vanzelf begint te kloppen en dat iemand niet meer vanzelf begint te ademen. Artsen noemen dit 5 minuten ‘no touch’. Pas na deze 5 minuten kan de arts van de intensive care vaststellen dat iemand is overleden.

Zodra het bloed niet meer door het lichaam gaat, worden organen minder geschikt voor transplantatie. Om ze zo geschikt mogelijk te houden, gaat de donor meteen na deze 5 minuten naar de operatiekamer. Daar staat het uitnameteam klaar voor de donoroperatie. 

Waarom 5 minuten wachten bij donatie bij hartdood? 

Artsen moeten 5 minuten wachten nadat het hart van de donor stilstaat. Dat lijkt misschien vreemd. Zeker als je wel eens hebt gehoord dat bij een hartstilstand de eerste 6 minuten van levensbelang zijn voor EHBO en een reanimatie. Dat komt doordat het hier gaat om heel verschillende situaties.

Als iemand opeens een hartstilstand krijgt, is het belangrijk te zorgen dat er meteen zuurstof in het lichaam komt. In ieder geval binnen 6 minuten. Anders kunnen de hersenen al heel snel schade krijgen die niet meer kan herstellen.

Bij de 5 minuten ‘no touch’ is de situatie helemaal anders. Het is al zeker dat de patiënt zal overlijden. Er is geen kans meer dat hij nog zal herstellen. Dat is de reden om met de behandeling te stoppen. Dat zou ook gebeuren als deze persoon geen orgaandonor is. De 5 minuten ‘no touch’ zijn nodig om zeker te weten dat het hart niet meer vanzelf begint te kloppen en dat iemand niet meer vanzelf begint te ademen. Dit hoort bij het vaststellen van de dood als iemand orgaandonor is.

Is de familie erbij als de donor overlijdt?

Meestal is de familie bij de donor. In een andere kamer, of een stukje bij de familie vandaan, kan de arts via apparatuur de bloeddruk en de hartslag van de patiënt volgen. Dezelfde apparatuur staat ook bij de patiënt op de kamer, maar die kan dan uit. Dat is prettiger voor de familie, die op dat moment afscheid neemt van de donor.  

Als ze het willen, kunnen ze wel ook meekijken op de apparatuur tijdens de vijf minuten ‘no touch’. Sommige families willen graag zelf zien dat het hart van de donor echt gestopt is.

Hoe gaat het afscheid bij een hartdode donor?

Als de artsen de behandeling stoppen, gebeurt dat meestal met de familie erbij. Als het hart van de donor stopt, beginnen de 5 minuten ‘no touch’. Voor de meeste mensen zijn deze 5 minuten het duidelijkste afscheid.

Direct daarna gaat de donor naar de operatiekamer voor de donoroperatie. Artsen hebben de familie hierop in gesprekken voorbereid. Voor veel mensen gaat het afscheid nemen in fases.