Ga naar de inhoud

Wanneer ben ik aan de beurt voor een levertransplantatie?

Hoe ernstiger je situatie is, hoe sneller je aan de beurt bent voor een levertransplantatie.

In Nederland staan tussen de 100 en 200 mensen op de wachtlijst voor een donorlever. Patiënten krijgen punten op basis van hun medische situatie. Hoe meer punten, hoe ernstiger de situatie. Wie dodelijk ziek is, doet niet mee met het puntensysteem maar krijgt een hoog urgente status en kan een orgaan ontvangen uit het internationale aanbod van organen.

Toewijzing van een donorlever met MELD-score

De MELD-score is een puntensysteem voor patiënten op de wachtlijst. MELD staat voor Model for End-stage Liver Disease. Je krijgt punten voor:

  • de snelheid waarmee je bloed stolt
  • hoe goed je nieren werken
  • de mate waarin je lever bilirubine afvoert, een giftige stof die geelzucht veroorzaakt

De uitslagen van het laboratoriumonderzoek bepalen je MELD-score. Hoe hoger de score, hoe hoger je op de wachtlijst staat. Je kunt een MELD-score hebben van 6 tot 40. Dat getal geeft aan hoe groot de kans is dat je binnen 3 maanden overlijdt. Bij een score van 20 is die kans 10%. Per punt komt er 5% bij, dus bij een score van 40 is de kans 100% dat je binnen 3 maanden overlijdt.

Op de wachtlijst met de MELD-score

Je arts berekent je MELD-score steeds opnieuw volgens een vast schema.

  • elke week: bij een score van 25 of hoger
  • elke maand: bij een score tussen 19 en 24
  • elke 3 maanden: bij een score tussen 11 en 18
  • elk jaar: bij een score van 6 tot 10

Je behandelend arts in het transplantatiecentrum werkt jouw MELD-score bij via een computersysteem. Ook bepaalt je arts aan welke eisen de lever van jouw donor moet voldoen.

Voor sommige patiënten werkt de standaard MELD-berekening niet goed. Zij krijgen een speciale MELD-score die beter weergeeft hoe hun situatie is. Ook kinderen jonger dan 16 krijgen een aparte score: de ‘pediatric MELD-score’.

Voorrang met status

Onderstaande patiënten hebben voorrang op de wachtlijst met het MELD puntensysteem. Zij kunnen een orgaan ontvangen uit het internationale aanbod van organen:

  • patiënten met acuut leverfalen: een internationaal team van artsen bepaalt of zij een hoog urgente status krijgen
  • patiënten waarbij binnen 15 dagen blijkt dat levertransplantatie niet geslaagd is: zij krijgen een hoog urgente status
  • patiënten die op een lever én een alvleesklier, longen, hart of dunne darm wachten krijgen voorrang, omdat dit zeldzame combinaties zijn

Hoe wordt een lever aan mij toegewezen?

Als er een donorlever beschikbaar komt, kijkt de computer eerst of de lever geschikt is voor de internationale groep patiënten met een hoog urgente status. Ook rekent het computerprogramma uit hoe het zit met de uitwisseling van de organen tussen landen; of er nog een eerlijke verdeling is. De medische gegevens van donor en patiënt moeten ook bij elkaar passen, het gewicht en de bloedgroep bijvoorbeeld.

Internationaal kan de groep kandidaten kan er bijvoorbeeld zo uitzien:

  1. Een patiënt met een hoog urgente status (kind of volwassene) met een goede overeenkomst in bloedgroep. Bij meer patiënten met dezelfde status komt degene met de langste wachttijd bovenaan.
  2. Een patiënt die op een lever én een alvleesklier, longen, hart of dunne darm wacht (kind of volwassene). De bloedgroep van donor en patiënt zijn precies hetzelfde. Bij meer patiënten met dezelfde status komt degene met de langste wachttijd bovenaan de lijst.
  3. Een patiënt met de hoogste MELD-score (30 of meer) in een land dat nog een lever tegoed heeft van het donorland. Het kan een kind of volwassene zijn. Bij patiënten met dezelfde MELD-score geldt de beste overeenkomst in bloedgroep.

Volgorde Nederlandse wachtlijst MELD-score

Als de donorlever niet geschikt is voor de internationale groep hoog urgente patiënten, berekent de computer de volgorde van kandidaten op de Nederlandse wachtlijst. In het voorbeeld zie je dat bij patiënten met dezelfde MELD-score, meetelt hoe lang ze op de wachtlijst staan met hun score.

  1. Patiënt met MELD-score 26 sinds 1 dag.
    Daarvoor had hij 22 dagen lang MELD-score 22. Nu staat hij  bovenaan de wachtlijst.
  2. Patiënt met MELD-score 25 sinds 6 dagen.
    Deze patiënt is heel plotseling ziek geworden en had eerder geen MELD-score.
  3. Patiënt met MELD-score 25 sinds 2 dagen.
    Deze patiënt stond eerder 3 dagen op de lijst met MELD-score 26.
  4. Patiënt met MELD-score 25 sinds 2 dagen.
    Deze patiënt stond eerder 2 dagen op de lijst met MELD-score 27.
  5. Patiënt met MELD-score 18 sinds 30 dagen.
    Deze patiënt stond eerder 2 dagen op de lijst met MELD-score 20.
  6. Patiënt met MELD-score 18 sinds 30 dagen.
    Deze patiënt stond eerder 50 dagen op de lijst met MELD-score 8.