Ga naar de inhoud

263 extra transplantaties dankzij 10 jaar cross-over

Cross-over nierdonatie in Nederland
Zo werkt cross-over nierdonatie in Nederland

Tussen 2004 en 2014 vonden er bijna 300 extra niertransplantaties bij leven plaats dankzij het landelijke cross-over programma. Vanwege deze opvallende resultaten is het cross-over programma genomineerd voor de prestigieuze Value Based Health Care prijs 2016. De uitreiking is op 7 april.

Cross-over nierdonatie is een ruilprogramma dat het maakt mogelijk dat nierpatiënten toch een passende donornier ontvangen als ze geen passende levende nierdonor hebben. Bijvoorbeeld de bloedgroepen van donor en ontvanger niet bij elkaar passen of als de ontvanger antistoffen heeft tegen de nier die zijn of haar donor wil afstaan. Omdat nierpatiënten niet (meer) hoeven te dialyseren, levert het ruilprogramma een enorme besparing op. In de afgelopen 10 jaar was dit zo’n 100 miljoen euro.

Hoe werkt cross-over?

Alle transplantatiecentra in Nederland melden hun cross-over kandidaten aan bij de NTS. Een computerprogramma zoekt elke drie maanden naar ruilmogelijkheden. Een centraal laboratorium voert kruisproeven uit. Deze moeten negatief zijn; dan is transplantatie mogelijk. De donor van paar A doneert aan de ontvanger van paar B en de donor van paar B doneert aan de ontvanger van paar A. Dit kan ook met 3 of maximaal 4 koppels. Zo kon Wim alsnog via het cross-over programma zijn buurman Nico helpen.

Anoniem doneren via cross-over

Dit jaar wordt het waarschijnlijk mogelijk dat mensen die anoniem (altruïstisch) willen doneren mee kunnen doen met het landelijke cross-over programma. Tot nu toe doneerden ze meestal een nier aan een patiënt in het eigen ziekenhuis. Zodra dit ook landelijk kan, wordt de kans groter dat zij met een donatie meerdere geslaagde transplantaties in gang kunnen zetten.

Nederland eerste land ter wereld

Het cross-over programma is een initiatief van het Erasmus MC, onder leiding van Prof. Willem Weimar. Nederland is het eerste land ter wereld waarin de acht transplantatiecentra landelijk zijn gaan samenwerken om cross-over nierdonatie bij leven mogelijk te maken. Inmiddels hebben ook Australië, Oostenrijk, het Verenigd Koninkrijk en België een eigen programma. Op termijn kunnen landen overwegen om hun cross-over programma’s aan elkaar te knopen. Hoe groter de groep deelnemers, hoe meer kans immers op het vinden van een match voor nierpatiënten met een zeldzame weefseltypering. Wie weet kan zo’n internationale samenwerking voor die patiënten uitkomst bieden.

Resultaten cross-over nierdonatie 2004-2014 Aantal 
Cross-over rondes 44
Deelnemende paren  685
Uitgevoerde transplantaties 263
Reden waarom eigen donor niet geschikt was  
Niet-passende bloedgroep 396
Antistoffen tegen de donor (HLA)  283
Deelname ondanks direct passende combinatie 6
Relatie donor-ontvanger  
partner/echtgenoot 353 (52%)
ouder  73 (11%)
broer/zus  69 (10%)
kind  47 (7%)
andere familie  25 (3%)
vrienden/ niet gerelateerd  118 (17%)

 

Nico Stasse en Wim de Boer

‘Nu kon ik met 1 nier 2 mensen gelukkig maken’

Dankzij het landelijke cross-over programma krijgt Nico Stasse (61) een nieuwe nier in het Erasmus MC en geeft z’n buurman Wim de Boer (69) een patiënt in Maastricht kans op een beter leven met zijn nier.

Lees het verhaal van Nico en Wim