Ga naar de inhoud

registreer je direct donorregister.nl

Een goed hart is goud waard

Dr. Niels van der Kaaij

In Nederland blijft een groot deel van de donorharten onbenut omdat alleen harten van hersendode donoren worden gebruikt voor transplantatie.  Thoraxchirurg Niels van der Kaaij en collega’s van het UMC Utrecht bekijken samen met het UMC Groningen en het Rotterdamse Erasmus MC of daar iets aan te doen is. Hier worden alleen harten van hersendood verklaarde donoren gebruikt voor transplantatie. In sommige andere landen komen daar ook harten van zogenaamde 'hartdode' donoren (Donation after Circulatory Death, DCD) voor in aanmerking. 

Gebruik DCD-harten mogelijk maken

Thoraxchirurg dr. Niels van der Kaaij (UMC Utrecht): ‘De helft van alle orgaandonaties in ons land vindt plaats na een hartstilstand. Die harten transplanteren we niet, terwijl er nog steeds veel mensen doodgaan die op de wachtlijst staan. Dat is natuurlijk enorm zonde.’ 

Hart-longmachines

Van een hart dat stilstaat is de kwaliteit lastig te beoordelen. In Groot-Brittannië lost men dat probleem deels op met hart-longmachines. Door de donor na het overlijden aan te sluiten op zo’n machine gaat er zuurstofrijk bloed door het hart stromen. Daardoor gaat als het goed is het hart weer kloppen. Zo kan het orgaan beoordeeld worden. 

Goede uitleg

‘Dit betekent niet dat de overledene weer kan gaan leven’, benadrukt Van der Kaaij. ‘De donor is tenslotte niet overleden doordat zijn hart niet goed werkte, maar door een andere oorzaak. Maar dat is moeilijk te begrijpen voor de nabestaanden. Dat moet je goed uitleggen, zonder mensen bang te maken.’

Perfusiemachine

Een andere methode om een donorhart te beoordelen - die in Australië en Groot-Brittannië wordt toegepast - is om het hart uit het lichaam te halen en aan te sluiten op een perfusiemachine, die er een vloeistof doorheen laat gaan. In het buitenland zijn daarbij de hartkamers leeg. ‘Wij willen de kamers vullen met bloed of perfusievloeistof. Daardoor komen ze onder spanning te staan en worden ze ertoe aangezet de vloeistof er weer uit te pompen. Door het hart zo te belasten, zou het beter te beoordelen moeten zijn.’

Stamcellen om het hart te verbeteren

Er zijn ook harten die je niet zomaar in een nieuw lichaam kunt plaatsen, bijvoorbeeld omdat ze tijdens de donorprocedure schade hebben opgelopen. ‘Samen met het UMC Groningen en het Erasmus MC willen we bekijken of we die harten toch geschikt kunnen maken voor transplantatie’, zegt Van der Kaaij. Dat kan bijvoorbeeld met stamcellen, die ook al worden ingezet bij mensen met een hartinfarct. 
‘Een van de grote problemen daarbij is dat je een heel hoge dosering stamcellen in het hart moet krijgen’, licht de thoraxchirurg toe. ‘Dat is moeilijk als je de cellen via de bloedsomloop toedient, want dan worden ze verdund. Maar met een geïsoleerd hart dat aan een perfusiemachine is gekoppeld, verdwijnt dat hele probleem.’ Dit is wel allemaal nog toekomstmuziek, waarschuwt Van der Kaaij. ‘Het zal nog een hele tijd duren voor we de eerste resultaten kunnen boeken.’

Aanpassen van de donatieprocedure

Mochten we in Nederland inderdaad niet-kloppende harten gaan transplanteren, dan moet daarvoor de donatieprocedure flink op de schop. ‘Nu doen we een transplantatie met een vrij overzichtelijk team’, zegt Van der Kaaij. ‘Maar als we met hartlongmachines of perfusiemachines gaan werken, wordt het organisatorisch allemaal een stuk complexer.’ Dat is ook een van de redenen waarom de Nederlandse transplantatiecentra in Utrecht, Groningen en Rotterdam samenwerken. ‘We proberen samen een programma op te starten om beleid te maken’, zegt Van der Kaaij.