Ga naar de inhoud

registreer je direct donorregister.nl

Islam heeft geen pasklaar antwoord op orgaandonatie

Biddend silhouet

Het aantal islamitische orgaandonoren blijft achter. Moslims weten niet goed of donatie mag van hun geloof en zien er bij twijfel liever van af. Om het tij te keren, is het belangrijk dat artsen en verpleegkundigen moslims in contact brengen met mensen waarmee ze kunnen spreken over dit onderwerp. ‘Zelf proberen hen te overtuigen, werkt vaak averechts’, stelt neuropsycholoog Sohal Ismail.

Er bestaat een opvallend verschil tussen de heersende gedachte onder Nederlandse moslims en de officiële leer van de islam. Het merendeel van de moslim­geleerden is namelijk positief over donatie.

Het belangrijkste argument vóór donatie is ontleend aan een passage uit de Koran: ‘… voor wie een ziel doodt (…) is het alsof hij alle mensen doodde; en voor wie een leven redt, is het alsof hij alle mensen deed leven …’ Deze passage is te interpreteren als een oproep tot het redden van een mensenleven, dus ook door middel van orgaandonatie.

Lichamelijke integriteit minder belangrijk als argument

‘Sinds de jaren zeventig vinden veel moslimgeleerden dit argument belangrijker dan de integriteit van het menselijk lichaam, het belangrijkste tegenargument’, zegt Roukayya Oueslati, docent aan de Islam Academie van de Universiteit Leiden. Moslims geloven dat het menselijk lichaam eigendom van Allah is. De mens is slechts tijdelijk beheerder ervan en moet het lichaam in goede staat ‘teruggeven’. ‘De meeste moslimgeleerden stellen echter dat het redden van mensenlevens zwaarder weegt dan de integriteit van het lichaam.  

'Orgaantransplantaties zijn steeds succesvoller, waardoor moslims het gevoel hebben dat ze daadwerkelijk iemands leven kunnen redden.’

Open en nieuwsgierige houding werkt het best

Neuropsycholoog Sohal Ismail van het Erasmus MC adviseert artsen tijdens klassikale trainingen voor het donatiegesprek. Volgens hem gaat het mis als de arts de familie gaat uitleggen hoe hun geloof in elkaar steekt. ‘In plaats daarvan kun je beter vragen stellen: hoe staat uw geloof ten opzichte van orgaandonatie? Ik weet dat er moslims zijn die wel als donor staan geregistreerd, zou u daar meer over willen weten?’ legt de neuropsycholoog uit. Een open en nieuwsgierige houding werkt volgens hem het best.

‘Voor theologische argumenten kan een arts of verpleegkundige de familie beter doorverwijzen naar een deskundige, zoals een islamitisch geestelijk verzorger.’

Operatie goed bespreken met familie

Ook als een moslim of zijn familie kiest voor orgaandonatie, dan blijft de wens tot lichaamsbehoud essentieel. Volgens Ismail is het belangrijk dat artsen blijk geven van respect voor het lichaam van de patiënt. ‘Familieleden hebben soms bloederige horrorscenario’s in hun hoofd. Bespreek daarom goed met de familie wat er tijdens de operatie gaat gebeuren en doe dat net zo als je zou doen bij een patiënt die een reguliere operatie ondergaat’, adviseert Ismail.

Meer informatie inwinnen

Hoewel de meerderheid van de moslimgeleerdener positief tegenover staat, kun je niet stellen dat ‘de’ islam orgaandonatie toestaat, zegt Oueslati. ‘Er blijft een kleine groep moslimgeleerden erg terughoudend over orgaandonatie. Het is aan iedere moslim zelf om de opinie van een moslimgeleerde te kiezen die hij betrouwbaar en overtuigend vindt.’ Moslims die meer willen weten over hun geloof en orgaandonatie kunnen volgens Oueslati te rade gaan binnen hun moskee.