COVID19 en donatie

31 maart 2020

26 mei 2020. Op dit moment is er een corona-pandemie, officieel SARS-CoV-2 genoemd. Hieronder gebruiken we het woord corona of coronavirus. Orgaandonatie kan doorgaan binnen de mogelijkheden die er zijn tijdens een epidemie. Dat is nodig voor de patiënten op de wachtlijst. Voor weefseldonatie is er voorlopig een aangepast beleid.

Orgaandonatie

Kun je nog wel orgaandonor zijn als je besmet bent met het coronavirus?
Nee, als iemand besmet is kan hij geen donor meer zijn. Dat kan wel als de donor eerder besmet was en beter is geworden. Alle patiënten die misschien donor kunnen zijn en op de intensive care liggen worden nu eerst getest op corona.

Waarom kun je geen donor meer zijn? Er is toch een tekort aan organen voor mensen op de wachtlijst? 
Daar zijn twee redenen voor: 

  1. De patiënt die het donor orgaan ontvangt kan na de transplantatie heel ziek worden als de donor corona had. Dit komt omdat de patiënt na de transplantatie afweeronderdrukkende medicijnen gebruikt.  Er is op dit moment nog niet zoveel bekend over hoe een besmetting met het coronavirus verloopt bij patiënten die deze medicijnen gebruiken.
  2. Speciale operatieteams komen naar het ziekenhuis waar de donor ligt, hier nemen ze in de operatiekamer de organen uit. We willen voorkomen dat deze operatieteams besmet worden en het virus zich ongemerkt verspreidt in andere ziekenhuizen. 

Is er wel voldoende plek en personeel op de intensive care voor donoren?
Dat verschilt per ziekenhuis, maar nu het aantal besmettingen is gedaald is er voldoende capaciteit om een donatieprocedure te starten. 

Is het voor familie van de donor nu anders in het ziekenhuis en duurt het donatieproces langer? 
Ja, helaas mag er niet meer dan één bezoeker tegelijk per patiënt in het ziekenhuis komen. Dat is nodig om besmetting te voorkomen. Dat betekent voor de familie dat ze één voor één de patiënt mogen bezoeken. Ook familieleden die koorts hebben of hoesten mogen momenteel het ziekenhuis niet in om besmetting van de andere patiënten en het personeel te voorkomen. Dat maakt het heel lastig om goed afscheid te kunnen nemen van een dierbare.

Kan de donor in het ziekenhuis besmet raken nu hier zoveel coronapatiënten liggen?
Ja, dat is een risico. Maar het operatieteam gaat alleen naar een ziekenhuis waar patiënten met corona apart in isolatie liggen.

Moet de familie nu langer wachten nu er getest moet worden op corona? 
Ja maar dat verschilt per ziekenhuis. De procedure kan wel tot 48 uur langer duren. Het duurt ook enkele uren voordat een testuitslag bekend is. In sommige ziekenhuizen wordt er meerdere keren per dag op corona getest, in andere ziekenhuizen maar 1 keer per dag. 

Is er een kans dat donatie en transplantaties komende weken ook niet door kunnen gaan?
Op dit moment daalt het aantal IC-opnames voor coronapatienten. Dit betekent dat er weer meer capaciteit is voor andere zorg. Dat geldt ook voor weefseldonatie-/transplantatie. De NTS houdt contact met de donorziekenhuizen om het belang van de beschikbaarheid van organen voor donatie te benadrukken. Er is vooralsnog geen reden om aan te nemen dat het postmortale donatie- en transplantatieprogramma stop wordt gezet.

Weefseldonatie

*Update*: 6 juli

De NTS heeft de donoraanname weer opengesteld voor weefseldonatie bij alle donoren, die zowel in- als buiten het ziekenhuis overlijden. Lees verder

*Update*: 13 mei

De NTS is weer gestart met het aannemen van oogweefsel-, huid en hartklepdonoren die overlijden in het ziekenhuis. Onze criteria zijn aangescherpt. 

*Update*: 1 mei 2020

De NTS heeft op donderdag 23 april de donoraanname weer opengesteld voor oogweefseldonatie bij overledenen die alleen weefsel doneren. De NTS gaat door met het uitnemen van oogweefsel en hartkleppen bij gecombineerde orgaan- en weefseldonoren. De belangrijkste reden om weer weefseldonoren aan te nemen is een dreigend tekort aan oogweefsel voor spoedtransplantaties. Daarnaast start de reguliere zorg weer op, waardoor de vraag naar weefsel op korte termijn toeneemt. 

31 maart 2020

Gaat weefseldonatie nog door?
Er wordt alleen nog oogweefsel en hartkleppen uitgenomen bij overledenen die organen doneren en bij donoren die voor overlijden geen symptomen van het coronavirus hadden.

Waarom is de weefseldonatie deels stopgezet?  

  • De NTS wil verspreiding van corona door de operatieteams die de weefsels uitnemen voorkomen. Door minder donoren aan te nemen wordt het risico op besmetting van medewerkers en de verspreiding van het virus kleiner. 
  • Verschillende ziekenhuizen hebben hun geplande niet-levensreddende operatieprogramma’s geannuleerd. Er worden alleen nog transplantaties uitgevoerd als het om een levensbedreigende en acute situatie gaat. Dat komt 1-2 keer per week voor.

Wat zijn de gevolgen als weefseldonatie deels niet doorgaat?
Op dit moment is er nog weefsel in de weefselbanken. Weefsel kun je namelijk in tegenstelling tot organen wel langer bewaren. Spoed hoornvlies- en hartkleptransplantaties gaan voorlopig nog wel door. Van huid en botweefsel is nog voldoende voorraad en daar zijn op dit moment geen beperkingen voor. Alle niet-spoedeisende hoornvlies- en hartkleptransplantaties worden uitgesteld en op een later tijdstip uitgevoerd.

Wat doet de NTS als de weefselvoorraad opraakt?
Zodra er een tekort ontstaat bij de weefselbanken, overlegt NTS weer met de artsen en operatieteams of er weer meer weefsels kunnen worden uitgenomen. 

Test de NTS de weefseldonoren op het coronavirus? 
Ja. De NTS test samen met Sanquin de weefseldonoren op het coronavirus. Materiaal wordt opgestuurd en binnen 7 dagen is de testuitslag bekend. Tot die tijd blijft weefsel in de weefselbanken.

Waar halen we weefsels vandaan voor de spoedpatiënten nu de weefseldonaties deels zijn gestopt en als de voorraad op is?
Het is mogelijk dat er in de weefselbanken in het buitenland op corona  getest weefsel beschikbaar is. We onderzoeken de mogelijkheden om weefsels uit het buitenland te laten komen.

Wanneer is er voldoende weefsel beschikbaar om geplande operaties met hoornvliezen en hartkleppen weer te kunnen uitvoeren?
Dit is niet te voorspellen. Er zijn momenteel onvoldoende weefseldonoren om de geplande operaties op te starten.

Waarom gaat weefseldonatie deels niet door en orgaandonatie wel? 
Omdat sommige mensen die op de wachtlijst voor een orgaan staan levensbedreigend ziek zijn. Als zij niet snel een transplantatie krijgen dan zal de patiënt overlijden. Bij weefsels is dat vaak niet het geval. 

Waarom gaat bloeddonatie wel door? 
Corona verspreidt zich niet via het bloed van donoren. En het bloed wordt niet afgenomen in de ziekenhuizen maar op veilige locaties waar geen besmette personen liggen. Er zijn ook geen teams die alle ziekenhuizen afgaan om bloed af te nemen. Daardoor is de kans kleiner dat het virus verspreid kan worden.

De Nederlandse Transplantatie Stichting volgt samen met alle organisaties waarmee ze samenwerken de ontwikkelingen. We bepalen dagelijks wat er mogelijk is en hoe we ervoor kunnen zorgen dat donaties en transplantaties door kunnen gaan. Zo wordt het beleid voor donatie en transplantatie in Nederland steeds bijgesteld.