COVID-19: Vervoer organen binnen en buitenland

Leiden. 6 oktober 2020. Na een relatief rustige periode, gaan de ontwikkelingen rondom COVID weer sneller, zowel binnen Nederland als daarbuiten. Het proces van orgaandonatie en daarmee de (inter)nationale orgaanuitwisseling vindt nog altijd plaats. Er zijn in Nederland maar ook in de landen om ons heen verschillende niveaus van besmetting met daarbij behorende besmettingscodes en restricties. Vanuit het buitenland wordt ook verschillend naar de besmettingsgraad van Nederland gekeken. Daarom worden alle reisbewegingen, over de weg en door de lucht, zowel binnen Nederland als van en naar het buitenland in deze update meegenomen.

Klik hier voor de laatste updates vervoer organen en COVID-19

Uitgangspunt

  • Binnen Nederland vervoer & transport zo lang mogelijk in stand houden, ondanks regio-codes

Transport binnen Nederland over de weg (ZUT en thoracaal):

  • Veiligheidsrichtlijnen (handen desinfecteren, mondkapje, schermen tussen chauffeur en achterbank, passagiers gemaximeerd).

Reizen binnen Nederland door de lucht (thoracaal):

  • Veiligheidsrichtlijnen (klachtenvrij, handen desinfecteren, mondkapje en evt gezondheidsverklaring).

Reizen van Nederland naar ander ET land via weg en lucht (abdominaal en thoracaal):
A. Controleren reisbeperkingen voor Nederlanders in het land van donorziekenhuis;
B. Controleren quarantaine verplichtingen bij terugkeer naar Nederland.

Alternatieven vervoer abdominale organen vanuit buitenland bij beperkingen luchtverkeer
A. Wegverkeer mogelijk met afwijkende km limiet;
B. Grensoverdracht mogelijk via ET met buitenlandse vervoerders.

Reizen van buitenlandse teams naar Nederland (thoracaal):

  • Buitenlandse teams welkom met veiligheidsrichtlijnen (FFP2 maskers en maximaal 4 personen).

Actuele problemen Luchtvervoer:

A. Door wegvallen lijnvluchten minder charters beschikbaar; 
B. Krapte in luchtverkeersleiding leidt tot uitval m.n. op Eindhoven, oplossing verwacht in Q4. 

  • Zo tijdig mogelijk aanvragen van charters, DSO deel laten uitvoeren als het Duitsland betreft

Uitgangspunten

Er zijn geen wijzigingen voor het reizen van teams binnen Nederland. Dit betekent dat chauffeurs en teams uit een gebied zonder risico, wél naar een procedure kunnen afreizen in een gebied dat is aangemerkt als ‘oranje’ of ‘rood’ in Nederland (Let op dit is de Nederlandse classificatie).

Dit is gebaseerd op het zeer zorgvuldige screenings- en selectiebeleid in Nederland. Potentiële donoren worden getest op COVID en procedures vinden alleen doorgang als de test negatief is. Aangezien een donor altijd endotracheaal geïntubeerd zal zijn met een gesloten beademingssysteem met filter, is de kans op overdracht van eventueel SARS-CoV-2 van donor op anderen gering. Het risico voor het team is minimaal. De chauffeur wacht buiten het ziekenhuis met uitzondering van de coördinerende chauffeur.

Transport binnen Nederland over de weg (ZUT en thoracaal)

Transport binnen Nederland wordt weer ingericht volgens het oorspronkelijke COVID-beleid. De rijksoverheid heeft voor taxivervoer richtlijnen opgesteld die wij volgen. Dit houdt in dat in de auto’s mondkapjes gedragen worden. We desinfecteren de handen alvorens in het voertuig plaats te nemen. Na iedere rit wordt het interieur van de auto gereinigd. Aanvullend worden schermen geplaatst tussen chauffeur en achterbank als extra beschermingsmaatregel. 

In een personenvoertuig nemen maximaal 2 passagiers op de achterbank plaats. In de ZUT-bus hanteren we een maximum van 4 passagiers. Voor chauffeurs geldt, net als voor overige disciplines: bij klachten die lijken op COVID wordt de chauffeur niet ingezet. De RIVM-richtlijnen worden hierin gevolgd. 

Transport binnen Nederland door de lucht (thoracaal)

Voor Chartervluchten zijn de volgende maatregelen van toepassing; Het gebruik van mondkapjes is verplicht en men desinfecteert de handen. Voor de piloten en crew geldt: bij klachten die lijken op COVID wordt men niet ingezet. De RIVM-richtlijnen worden hierin gevolgd. Voor het thoracale team gelden dezelfde richtlijnen. Er kan gevraagd worden een gezondheidsverklaring in te vullen. Men kan gevraagd worden naar COVID-klachten.

Reizen vanuit Nederland naar ander ET land via weg/lucht (thoracaal/abdominaal)

Als Nederland een orgaanaanbod accepteert in het buitenland, is het volgens het Nederlandse beleid toegestaan om af te reizen naar het buitenland, maar het is niet altijd mogelijk om zonder quarantaine verplichtingen terug te keren. Uiteraard moet er sprake zijn van een veilige situatie, zodat team, bemanning vliegtuig en chauffeur niet aan een onacceptabel risico worden blootgesteld.

Wat betekent dit in de praktijk?
Er komt een aanbod uit het buitenland en in het kader van COVID-reisbeperkingen worden twee zaken gecontroleerd:
A. Zijn er reisbeperkingen voor Nederlanders in het land waar het donorziekenhuis zich bevindt?
B. Zijn er quarantaine verplichtingen voor Nederlanders bij terugkeer uit het land waar het donorziekenhuis zich bevindt?

Ad A Reisbeperkingen in ET landen 

Reisbeperkingen worden opgelegd door het betreffende land. Vaak gelden voor artsen en zorgpersoneel uitzonderingen. Zodra wij via Eurotransplant informatie ontvangen, communiceren wij dat. Deze richtlijnen zijn op 6 oktober bekend.

  • België: Vrij zijn van symptomen, dragen van FFP2 masker, check voor de zekerheid met donorziekenhuis voor vertrek. Op dit moment hebben Noord-Holland en Zuid-Holland, de provincies Utrecht, Groningen, Gelderland, Flevoland en Noord-Brabant code rood gekregen van België. De volgende provincies zijn een oranje zone: Friesland, Drenthe, Overijssel, Limburg en Zeeland. Actuele stand van zaken in België raadplegen.
  • Duitsland: Vrij zijn van symptomen, dragen van FFP2 masker, check met DSO voor vertrek. Geldt voor alle teams uit Nederland. Alleen de provincies Zeeland en Limburg zijn niet aangemerkt als risico gebied. Een chauffeur hoeft geen PCR test te overleggen bij het transport van nieren naar een centrum in Duitsland. Wel wordt gevraagd een FFP2 masker te dragen bij overdracht van het orgaan. Er is alleen sprake van een kortdurend contact en afstand kan geborgd worden. Actuele stand van zaken in Duitsland.
  • Hongarije: Invullen van verklaring via speciaal formulier (bijgaand), met eigen verklaring: geen symptomen of positieve PCR in de 2 weken voor vertrek, dragen van FFP2 masker versturen naar coordinator@ovsz.hu. Geldt voor heel Nederland.
  • Slovenië: geen algemene restricties ten aanzien van transplantaties. Teams moeten het „certificate of intent to cross the border” invullen dat kan worden opgevraagd bij de Sloveense transplantatie coördinator. 

Voor de overige ET-landen zijn op dit moment geen beperkingen voor medische teams bekend.
Zodra er onwerkbare reisbeperkingen ontstaan, zal de NTS er alles aan doen om dit om te buigen naar een werkbare situatie. Momenteel wordt gekeken of Duitsland wil afzien van de negatieve PCR niet ouder dan. 48u. Er is nu nog geen oplossing.

Ad B Quarantaine verplichtingen

  • Op dit moment is nog geen uitzondering gemaakt op de quarantaine verplichting voor artsen en zorgpersoneel als zij uit een rood gebied in het buitenland naar Nederland terugkeren. Hier wordt via VWS aan gewerkt. Zodra er een ontheffing wordt benoemd in de richtlijn, wordt dit gecommuniceerd en dan vervalt onderdeel B van deze instructie. 
  • Op dinsdag 6 oktober 2020 is er een verplichting tot 10 dagen thuisquarantaine bij terug keer uit de landen Roemenië en Kroatië. Deelgebieden: vanuit België Brussel, Antwerpen, de provincie Luik en de provincie Waals-Brabant; vanuit Oostenrijk alleen Wenen en Innsbruck en vanuit Hongarije alleen voor Boedapest. Vooralsnog hebben Duitsland, Luxemburg en Slovenië nog helemaal code geel en hiervoor geldt geen thuisquarantaine bij terugkomst.
  • De status van landen kan op dagelijkse basis veranderen en moet dus altijd voor acceptatie gecheckt worden. Dit kan via de reis app van het ministerie van buitenlandse zaken of via de website.

Grensoverschrijdend transport over de weg 

Mochten er door COVID-restricties geen lijnverbindingen mogelijk zijn voor nieren en lever dan kan wegvervoer ingezet worden. In de bestaande protocollen wordt een limiet van 500 kilometer aangehouden. Mocht dat nodig zijn dan kunnen we hiervan afwijken. De ontvangend arts zal met Eurotransplant afstemmen of een langere reistijd acceptabel is. We kunnen ook gebruik maken van grensoverdrachten waarbij ET de regie heeft en de overdrachten afstemt met de nationale donatie organisaties (Orgaancentrum in Nederland) en hun gecontracteerde vervoerders. Volgens de EU-richtlijnen zijn er geen restricties voor transport binnen Europa.

Reizen van buitenlandse team naar Nederland (thoracaal)

Als een buitenlands team een donororgaan accepteert in Nederland, is het hen toegestaan om naar Nederland te komen en de organen uit te nemen. Ongeacht uit welk gebied zij komen. De regels van de rijksoverheid voor buitenlandse reizigers naar Nederland geven aan dat een uitzondering wordt gemaakt voor zorgprofessionals als zij naar Nederland reizen voor werk.
Omdat de bezoekende teams maar kort in Nederland zijn, er door beide partijen wordt gewerkt met beschermende middelen, wordt het samenwerken met buitenlandse teams vooralsnog niet als risicovol gezien. De voor Nederland geldende veiligheidsregels worden gehanteerd tijdens het transport: maximaal 4 personen per team en het dragen van FFP2 maskers tijdens transport en in het ziekenhuis. De orgaandonatie coördinator geeft aan hoeveel personen verwacht worden (max.4) zodat de vervoerder het soort voertuig kan afstemmen op de behoefte en beschikbare capaciteit.

Probleemanalyse luchtvervoer

Capaciteit
Door een aantal Covid gerelateerde problemen zoals het wegvallen van lijnvluchten wordt de markt voor Chartervluchten overspoeld met aanvragen. Wij hebben een niet planbaar proces en vaak een korte oproeptijd. We kunnen geconfronteerd worden met een capaciteitsprobleem. We vragen de ODC om zo vroeg mogelijk contact op te nemen met de Donorlijn om capaciteit aan te vragen. Op dit moment heeft DSO nog de capaciteit om vanuit Duitsland lever transporten naar Nederland te faciliteren. Daar gaan we zoveel mogelijk op inzetten. De ODC wordt gevraagd de regels uit het handboek flexibel te hanteren (normaliter regelt de ontvanger het transport).

Luchtverkeersleiding
Er zijn grote personele problemen om de bezetting van de luchtverkeersleiding Defensie in Nederland rond te krijgen. Zij begeleidt het verkeer voor de luchthavens Eelde en Eindhoven. Een beheersmaatregel hiervoor is centralisatie. We zitten in een transitiefase waarin we naar een centrale aansturing op Schiphol overgaan. Planning is 4e kwartaal. Tot die tijd kunnen we tijdelijke kortdurende sluitingen verwachten bij onverwacht personeelsuitval. In Eindhoven is dit nu al regelmatig het geval geweest. De ODC wordt gevraagd zo vroeg mogelijk via de Donorlijn de charters aan te vragen zodat we eventuele sluitingen mee kunnen nemen in onze planning.

Sluiting of aangepaste openingstijden
Eindhoven airport kan door werkzaamheden op het vliegveld geen medische (transplantatie) vluchten accommoderen van 19 – 27 oktober tussen 00:00 – 06:30 uur LT.
In deze periode kan dit worden overgenomen door luchtmachtbasis Volkel. 

Bronnen

Nederland
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/verkeer-en-openbaar-vervoer/vervoer-met-auto-taxi-personenbusje-of-touringcar

https://www.nederlandwereldwijd.nl/documenten/vragen-en-antwoorden/coronavirus-veelgestelde-vragen-reizen-naar-het-buitenland

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/reizen-en-op-vakantie-gaan/buitenlandse-toeristen-naar-nederland


Belgie
https://diplomatie.belgium.be/nl/Diensten/Op_reis_in_het_buitenland/reisadviezen/nederland

Duitsland
https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Risikogebiete_neu.html

Europa
https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/health/coronavirus-response/travel-and-transportation-during-coronavirus-pandemic_en#exemptions-from-travel-restrictions