3. Toestemming voor donatie

3.4. Donatie bespreken met de familie: Het donatiegesprek

Donatie wordt met de familie besproken in een zogenaamd ‘donatiegesprek’. Als er in dit gesprek toestemming van de familie gevraagd wordt, wordt dit ook wel het ‘stellen van de donatievraag’ genoemd. In deze paragraaf wordt beschreven wie dit gesprek mag voeren, wanneer dat moet gebeuren en welke uitgangspunten daarvoor gelden.

3.4.1. Wie mag het donatiegesprek voeren?

Het ziekenhuis wijst functionarissen uit een of meerdere beroepsgroepen aan die het donatiegesprek mogen voeren. Ziekenhuis vullen dit in op het invulvel in Bijlage 1. Andere artsen of specialisten kunnen ondersteuning bieden bij het gesprek.

Om goede informatie over donatie te kunnen geven, is het raadzaam om bij het donatiegesprek een arts aanwezig te laten zijn die de training ‘Communicatie rond Donatie’ heeft gevolgd, of die ervaring heeft met het bespreken van donatie.

3.4.2. Wanneer wordt het donatiegesprek gevoerd?

Het is belangrijk om een goed moment te kiezen voor het donatiegesprek. Dit gesprek kan pas gevoerd worden;

  • nadat besloten is om de behandeling van de patiënt te staken én de arts dit aan de familie heeft verteld. Als er alleen sprake is van weefseldonatie kan het gesprek ook plaatsvinden na het overlijden van de patiënt.
  • nadat het Donorregister is geraadpleegd,
  • indien er geen sprake is van contra-indicaties en er een redelijk vermoeden bestaat dat de organen en/of weefsels van de patiënt geschikt zijn voor donatie.

Bij twijfels over de geschiktheid of vragen over de donatieprocedure in het algemeen kan altijd contact opgenomen worden met het Orgaancentrum via 071 579 57 95. In geval van orgaandonatie verbindt het Orgaancentrum zo nodig door met de dienstdoende TC.

3.4.3. Hoe wordt donatie besproken?

Hoe het donatiegesprek verloopt, hangt af van de uitslag van het Donorregister en of de patiënt op een andere manier zijn keuze over donatie heeft vastgelegd.

Als de patiënt toestemming voor donatie heeft gegeven

Wanneer de patiënt toestemming heeft gegeven voor donatie, wordt de familie hierover geïnformeerd. Welke onderwerpen in dit informatiegesprek besproken worden, is te lezen bij het kopje ‘Te bespreken onderwerpen’, later in deze paragraaf.

Het advies om een TC te raadplegen voorafgaand aan het donatiegesprek, om informatie te vragen over medische geschiktheid organen en de tijdsduur van de procedure etc.

Als u toestemming voor donatie moet vragen 

Als er toestemming van de familie nodig is, gelden voor het gesprek de volgende uitgangspunten:

  • Neem de uitslag van het Donorregister of gevonden wilsbeschikking als leidraad.
  • Raadpleeg een TC voorafgaand aan het donatiegesprek om informatie te vragen over medische geschiktheid van de organen, de tijdsduur van de procedure etc.
  • Kies als directe gesprekspartners degenen die mogen beslissen (zie paragraaf 3.3).
  • Stel de donatievraag op een duidelijke manier.
  • Geef de familie de tijd om na te denken en vragen te stellen.
  • Begeleid de familie bij het nemen van een weloverwogen beslissing.
  • Vraag de familie welke keuze past bij het leven dat de patiënt leidde.
  • Respecteer de beslissing van de familie.

Te bespreken onderwerpen bij orgaandonatie

Als er toestemming is voor donatie, of de familie meer informatie wil over orgaandonatie is het raadzaam om in elk geval het volgende te bespreken:

  • Geef aan dat verder onderzoek moet uitwijzen welke organen en weefsels geschikt zijn.
  • Vertel dat het onderzoek naar de geschiktheid van de organen is gericht op het belang van de ontvangers en niet op het herstel van de donor.
  • Geef een reële inschatting van de tijd die de donatieprocedure kost. Is er bij de procedure haast geboden, wees daar dan duidelijk over, maar geef ook aan dat procedures vanwege de gevraagde zorgvuldigheid een langere tijd kunnen duren (tussen de 10 en 24 uur).
  • Geef aan dat de patiënt met respect wordt behandeld en dat hem zo veel mogelijk comfort zal worden geboden.
  • Vertel dat de overledene op de gebruikelijke manier kan worden opgebaard en begraven of gecremeerd.
  • In geval van een niet-natuurlijke dood: geef aan dat er toestemming van de officier van justitie vereist is voor de uitname van organen en de vrijgave van het lichaam.
  • Vertel over de voorbereidende handelingen die gedaan moeten worden (met name de handelingen die niet kunnen wachten zoals intubatie/beademing en stabilisatie).
  • Bij DBD: geef uitleg over de wettelijk verplichte hersendoodtesten.
  • Bij DCD: geef uitleg over het beleid en de manier waarop de behandeling gestaakt wordt.

Roep een TC op via het Orgaancentrum (071 579 57 95) als de familie meer informatie nodig heeft. Kondig bij de familie aan dat de TC eraan komt.

Te bespreken onderwerpen bij weefseldonatie

Als er toestemming is voor donatie, of de familie meer informatie wil over weefseldonatie, is van belang om de onderwerpen te bespreken die beschreven staan in Deel 2: Weefseldonatie: Hoofdstuk 4.