Richtlijn COVID-19: Vervoer organen binnen en buitenland

  • Auteur(s): Danielle Mol en Mirjam Martens Beleidsmedewerkers B&O.
  • Gericht aan: ODC-ers, supervisoren, LORUT, LOTTO, Witte Kruis Transplant, Medical Transport Nijmegen, ASL en ACE
  • Afgestemd met: Vervoerders, Instituut Fysieke Veiligheid, ministerie VWS, RTL, SV, LOTTO en LORUT
  • Datum: 20 mei 2021
  • Status: Dit beleid wordt regelmatig geëvalueerd

Samenvatting

Uitgangspunt:

  • Binnenlandse en Internationale uitwisseling van organen moet geborgd blijven.

Transport binnen Nederland over de weg (ZUT en thoracaal):

  • Veiligheidsrichtlijnen (handen desinfecteren, mondkapje, schermen, passagiers gemaximeerd).

Reizen binnen Nederland door de lucht (thoracaal):

  • Veiligheidsrichtlijnen (klachtenvrij, handen desinfecteren, mondkapje en evt. gezondheidsverklaring).

Reizen van Nederland naar ander ET-land via weg en lucht (abdominaal en thoracaal):

  • Controleren reisbeperkingen voor Nederlanders in het land van donorziekenhuis.

Alternatieven vervoer abdominale organen vanuit buitenland bij beperkingen luchtverkeer:
A. Wegverkeer mogelijk met afwijkende km limiet.
B. Grensoverdracht mogelijk via ET met buitenlandse vervoerders.

Reizen van buitenlandse teams naar Nederland (thoracaal):

  • Buitenlandse teams uit oranje en rode gebieden worden uitgezonderd van 10 dagen quarantaine bij binnenkomst in Nederland.

Actuele problemen luchtvervoer:

A. Lijnvluchten bedienen een kleiner netwerk, er zijn ook minder charters beschikbaar.
B. Centrale luchtverkeersleiding vanaf Schiphol ingericht, door ziekteverzuim ook hier af en toe geen ondersteuning op Eindhoven.

  • Zo tijdig mogelijk aanvragen van charters, DSO-deel laten uitvoeren als het Duitsland betreft

Wijzigingen t.o.v. vorige versie:

Reizen vanuit Nederland naar ander ET-land via weg/lucht (thoracaal/abdominaal)

Het aantal besmettingen is overal hoog. Er worden steeds meer inreisvoorwaarden maar ook aanvullende maatregelen zoals avondklok, FFP2 maskers in openbare ruimte en verplichte verklaringen/formulieren ingesteld. De specifieke informatie staat onder de reisbeperkingen ET landen op pagina 4 vermeld. Let op: Nederland is een risicogebied. Duitsland vraagt van de inreizende teams een PCR- of antigeentestbewijs of vaccinatiebewijs. Dat wordt ook van de chartercrew gevraagd.

Reizen van binnen en buitenlandse teams binnen Nederland (ZUT en thoracaal)

Er is geen avondklok meer van toepassing. Nederland stelt geen aanvullende eisen zoals testen.

Inhoud

Aanleiding

Nederland heeft evenals de haar omringende landen nog steeds te maken met een hoog aantal besmettingen. In alle landen zijn nog aanvullende maatregelen om de besmettingen in te dammen van kracht. Het buitenland beoordeelt Nederland als een hoog risico land. Het proces van orgaandonatie en daarmee de (inter)nationale orgaanuitwisseling vindt nog altijd plaats. We zullen regelmatig met de ET landen De COVID maatregelen bespreken om de internationale logistiek te borgen.
Daarom worden alle reisbewegingen, over de weg en door de lucht, zowel binnen Nederland als van en naar het buitenland in deze update meegenomen.

Uitgangspunten

Er zijn geen wijzigingen voor het reizen van teams binnen Nederland. Dit betekent dat chauffeurs en teams in geheel Nederland ingezet kunnen worden. De Internationale uitwisseling van organen moet door blijven gaan, zie EU-richtlijn.

De logistiek is gebaseerd op het zeer zorgvuldige screenings- en selectiebeleid in Nederland. Potentiële donoren worden getest op COVID en procedures vinden alleen doorgang als de test negatief is. Aangezien een donor altijd endotracheaal geïntubeerd zal zijn met een gesloten beademingssysteem met filter, is de kans op overdracht van eventueel SARS-CoV-2 van donor op anderen gering. Het risico voor het team is minimaal. De chauffeur wacht buiten het ziekenhuis met uitzondering van de coördinerende chauffeur.

Transport binnen Nederland over de weg (ZUT en thoracaal)

Transport binnen Nederland is nog steeds  ingericht volgens het oorspronkelijke COVID-beleid. De rijksoverheid heeft voor taxivervoer richtlijnen opgesteld die wij volgen. Dit houdt in dat in de auto’s mondkapjes gedragen worden. We desinfecteren de handen alvorens in het voertuig plaats te nemen. Na iedere rit wordt het interieur van de auto gereinigd. Aanvullend worden schermen geplaatst tussen chauffeur en achterbank als extra beschermingsmaatregel. We houden afstand.
In een regulier personenvoertuig nemen maximaal 2 passagiers op de achterbank plaats. In de grotere voertuigen zoals Mercedes V klasse en de bussen hanteren we een maximum van 4 passagiers. Voor chauffeurs geldt, net als voor overige disciplines: bij klachten die lijken op COVID wordt de chauffeur niet ingezet. De RIVM-richtlijnen worden hierin gevolgd.

Transport binnen Nederland door de lucht (thoracaal)

Voor Chartervluchten zijn de volgende maatregelen van toepassing; Het gebruik van mondkapjes is verplicht, men houdt afstand en desinfecteert de handen. Voor de piloten en crew geldt: bij klachten die lijken op COVID wordt men niet ingezet. De RIVM-richtlijnen worden hierin gevolgd. Voor het thoracale team gelden dezelfde richtlijnen. Er kan gevraagd worden een gezondheidsverklaring in te vullen. Men kan gevraagd worden naar COVID-klachten.

Reizen vanuit Nederland naar ander ET land via weg/lucht (thoracaal/abdominaal)

Als Nederland een orgaanaanbod accepteert in het buitenland, is het volgens het Nederlandse beleid toegestaan om af te reizen naar het buitenland. Alle teams volgen het testbeleid voor zorgmedewerkers zoals geformuleerd door de FMS of het lokaal “protocol COVID-19 “van het ziekenhuis waar de medewerker in dienst is. Uiteraard moet er sprake zijn van een veilige situatie, zodat team, bemanning vliegtuig en chauffeur niet aan een onacceptabel risico worden blootgesteld.

Wat betekent dit in de praktijk?
Er komt een aanbod uit het buitenland en in het kader van COVID-reisbeperkingen wordt gecontroleerd of er reisbeperkingen voor Nederlanders zijn in het land waar het donorziekenhuis zich bevindt.

Reisbeperkingen in ET landen

Reisbeperkingen worden opgelegd door het betreffende land. Vaak gelden voor artsen en zorgpersoneel uitzonderingen. Zodra wij via Eurotransplant informatie ontvangen, communiceren wij dat. Deze richtlijnen zijn op 6 april bekend:

  • België: Uitzondering voor zorgprofessionals, zij mogen altijd vrij in- en uit reizen. 
  • Duitsland: Vrij zijn van symptomen en het dragen van FFP2 masker. Een chauffeur hoeft geen PCR test te overleggen bij het transport van nieren naar een centrum in Duitsland. De chauffeur verblijft immers < 72 uur in Duitsland.  Wel wordt gevraagd een FFP2 masker te dragen bij overdracht van het orgaan. Er is alleen sprake van een kortdurend contact en afstand kan geborgd worden. De procurement teams zijn verplicht:
  • Hongarije: Invullen van verklaring via speciaal formulier (bijgaand), met eigen verklaring: geen symptomen of positieve PCR in de 2 weken voor vertrek, dragen van FFP2 masker versturen naar coordinator@ovsz.hu
  • Oostenrijk: Voor Oostenrijk geldt het dragen van mondkapjes en afstand van 1 meter aanhouden. De teams worden verzocht het formulier van ET/DSO te gebruiken: Transport necessity form
  • Kroatië: Teams worden verzocht om contact op te nemen met de lokale coördinator voordat ze afreizen. FFP2 maskers zijn verplicht.
  • Slovenië: Maximum verblijf van 48 uur. De volgende regels zijn van toepassing:
    • Een „certificate of intent to cross the border“overleggen (via Slovenian transplant coördinator)
    • Verplicht dragen van FFP2 maskers

Grensoverschrijdend transport over de weg

Mochten er door COVID-restricties geen lijnverbindingen mogelijk zijn voor nieren en lever dan kan wegvervoer ingezet worden. In de bestaande protocollen wordt een limiet van 500 kilometer aangehouden. Mocht dat nodig zijn dan kunnen we hiervan afwijken. De ontvangend arts zal met Eurotransplant afstemmen of een langere reistijd acceptabel is. We kunnen ook gebruik maken van grensoverdrachten waarbij ET de regie heeft en de overdrachten afstemt met de nationale donatie organisaties (Orgaancentrum in Nederland) en hun gecontracteerde vervoerders. Volgens de EU-richtlijnen zijn er geen restricties voor transport binnen Europa. De meeste landen zien orgaantransport als vrachtvervoer waardoor we geen beperkingen hebben.

Reizen van buitenlandse team naar Nederland (thoracaal)

Als een buitenlands team een donororgaan accepteert in Nederland, is het hen toegestaan om naar Nederland te komen en de organen uit te nemen. De FMS neemt in de Leidraad testbeleid voor zorgmedewerkers op dat de internationale uitwisseling van organen door moet gaan en er passende maatregelen worden getroffen waardoor er geen noodzaak is voor thuisblijven(quarantaine). 

In alle andere gevallen geldt:

  • Omdat de bezoekende teams maar kort in Nederland zijn, er door beide partijen wordt gewerkt met beschermende middelen, wordt het samenwerken met buitenlandse teams niet als risicovol gezien. 
  • De voor Nederland geldende veiligheidsregels worden gehanteerd tijdens het transport: maximaal 4 personen per team en het dragen van FFP2 maskers tijdens transport en in het ziekenhuis. 
    De orgaandonatie coördinator geeft aan hoeveel personen verwacht worden (max.4) zodat de vervoerder het soort voertuig kan afstemmen op de behoefte en beschikbare capaciteit.

Probleemanalyse luchtvervoer

Capaciteit

Door een aantal COVID gerelateerde problemen zoals het wegvallen van lijnvluchten en inkrimping van het netwerk wordt de markt voor Chartervluchten overspoeld met aanvragen. Wij hebben een niet planbaar proces en vaak een korte oproeptijd. We kunnen geconfronteerd worden met een capaciteitsprobleem. We vragen de ODC om zo vroeg mogelijk contact op te nemen met de Donorlijn om capaciteit aan te vragen. De inzet van toestellen zoals De Sovereign, Legacy en Falcon zijn niet toegestaan vanwege het hoge kostenniveau. Op dit moment heeft DSO nog de capaciteit om vanuit Duitsland lever transporten naar Nederland te faciliteren. Daar gaan we zoveel mogelijk op inzetten. De ODC wordt gevraagd de regels uit het handboek flexibel te hanteren.

Luchtverkeersleiding

Er zijn grote personele problemen om de bezetting van de luchtverkeersleiding Defensie in Nederland rond te krijgen. Zij begeleidt het verkeer voor de luchthavens Eelde en Eindhoven.  We kunnen door personeelsuitval ten gevolge van Corona nog steeds tijdelijke kortdurende sluitingen verwachten. In Eindhoven is dit nu al regelmatig het geval geweest. De ODC wordt gevraagd zo vroeg mogelijk via de Donorlijn de charters aan te vragen zodat we eventuele sluitingen mee kunnen nemen in onze planning.

Bronnen

Nederland

Belgie

Duitsland

Europa

Bijlagen

Hongarije
Aanmeldformulier voor het ophalen organen in Hongarije

Nederland
Gezondheidsverklaring reizigers die van en naar Nederland vliegen

Duitsland 
Eurotransplant DSO Transport necessity form

Oostenrijk
Eurotransplant DSO Transport necessity form