Als hart en bloedsomloop gestopt zijn

Bij iemand die is overleden na een hartstilstand, zijn de bloedsomloop en de ademhaling gestopt. Artsen noemen dit ‘overlijden na een circulatiestop’. Dit heet ook Donation after Circulatory Death (DCD).

Als iemand op de intensive care ligt, kan er een moment komen waarop blijkt dat er geen kans meer is dat de patiënt herstelt. Het team van artsen beslist dan samen om de behandeling te stoppen. De patiënt gaat overlijden. Deze beslissing staat helemaal los van orgaandonatie. Artsen bepalen samen met de familie van de patiënt het tijdstip waarop de behandeling stopt. De patiënt gaat dan van het beademingsapparaat af. Als de patiënt binnen 2 uur overlijdt, blijft orgaandonatie meestal mogelijk.

Verplichte 5 minuten

Als het hart en de bloedsomloop zijn gestopt, is de arts van de patiënt volgens de wet verplicht om 5 minuten te wachten. Deze 5 minuten zijn nodig om zeker te weten dat het hart niet meer vanzelf gaat kloppen en dat de patiënt niet meer vanzelf begint te ademen. Artsen noemen deze 5 minuten de 'no touch’ periode. Na deze 5 minuten stelt de arts de dood vast.

Zodra het bloed niet meer door het lichaam stroomt, worden organen al snel minder geschikt voor transplantatie. Daarom gaat de donor meteen na deze 5 minuten naar de operatiekamer. Daar staat het uitnameteam klaar voor de donoroperatie. Als de patiënt niet binnen 2 uur overlijdt, wordt er geen operatie uitgevoerd.

Dat artsen 5 minuten moeten wachten nadat de bloedsomloop is gestopt, lijkt misschien vreemd. Zeker als u wel eens hebt gehoord dat bij een hartstilstand de eerste 6 minuten van levensbelang zijn een reanimatie. Dat komt doordat het hier gaat om heel verschillende situaties.

Bij reanimatie

Wanneer iemand opeens een hartstilstand krijgt en het bloed niet meer stroomt, is het belangrijk om ervoor te zorgen dat er meteen weer zuurstof in het lichaam komt, bijvoorbeeld door reanimatie. Dit moet in ieder geval binnen 6 minuten, anders ontstaat er schade aan de hersenen. 

Bij verwacht overlijden

Bij de 5 minuten ‘no touch’ bij orgaandonatie is de situatie heel anders. Het is dan al zeker dat de patiënt gaat overlijden. Er is geen kans meer op herstel. Daarom stoppen artsen met de behandeling. Artsen mogen namelijk volgens de wet niet doorgaan met een medisch zinloze behandeling. Dit zou ook gebeuren als deze persoon geen orgaandonor zou zijn.

Meer weten over orgaandonatie?