Hoe gaat weefseldonatie?

Wanneer iemand geschikt is als donor en snel komt te overlijden belt de (huis)arts met de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS). De NTS raadpleegt het Donorregister om te zien wat de keuze van deze persoon is over orgaan- en weefseldonatie. Een orgaan- of weefseldonatieprocedure mag alleen doorgaan als er een 'ja' staat in het Donorregister óf als nabestaanden toestemming geven. Het Donorregister kan dag en nacht worden geraadpleegd.

Stappen weefseldonatie

Donatie van weefsels is donatie van huid, hoornvlies en oogrok, botweefsel, kraakbeen, pezen, hartkleppen en bloedvaten. Dit is bijna altijd mogelijk als de weefsels nog in goede conditie zijn. Het maakt daarbij niet uit of de persoon thuis of in het ziekenhuis overlijdt.

De arts bespreekt de uitkomst met de familie zodat zij weten wat de keuze is van de overledene. Als er geen keuze is dan helpt hij hen een weloverwogen keuze te maken.

Als er toestemming is, meldt de arts de overledene aan als donor bij de NTS. Is de overledene ook orgaandonor? Dan gebeurt weefseldonatie na de orgaandonatie.

Donoroperatie

Een speciaal team van de WUON (Weefsel Uitname Organisatie Nederland) neemt de weefsels uit. Uitname van oogweefsel, huid, bloedvaten en hartkleppen gebeurt meestal in de obductiekamer of het mortuarium van een ziekenhuis, of in het uitvaartcentrum. Bij bot-, kraakbeen- en peesweefsel gebeurt de uitname altijd in een operatiekamer. Bij deze weefsels is het belangrijk dat de ruimte volledig vrij van bacteriën en virussen (steriel) is. 

Het zorgvuldig uitnemen van weefsels kost tijd. Artsen vinden het erg belangrijk dat de donor er netjes uitziet na de operatie. Ze nemen niets weg op plaatsen die zichtbaar zijn als iemand is opgebaard. De totale tijd voor weefseldonatie vanaf het aanmelden van een donor kan oplopen van 8 tot 28 uur. Toch loopt een begrafenis of crematie nooit vertraging op door weefseldonatie. 

Na de weefseluitname

Weefselbanken bewerken en bewaren weefsels. In tegenstelling tot organen zijn weefsels langere tijd houdbaar na uitname. Hoornvlies blijft tot ongeveer 4 weken na donatie in goede conditie. Bot- en peesweefsel kunnen afhankelijk van de bewerking 3 tot 5 jaar bewaard blijven. 

Donorweefsel niet geschikt

Soms blijkt na uitname van het weefsel dat het toch niet geschikt is. Bijvoorbeeld omdat de kwaliteit niet genoeg is. Dan wordt het niet in de weefselbank bewaard. De eisen aan de kwaliteit van weefsels zijn veel hoger dan bij organen. Dat komt omdat we weefsels gebruiken om het leven van een patiënt te verbeteren. Ze zijn meestal niet levensreddend zoals bij organen. 

Weefsel voor onderzoek

Blijkt weefsel na uitname toch niet geschikt? Dan kan het nog wel bruikbaar zijn voor onderzoek. Dat mag alleen wanneer de donor hier geen bezwaar tegen heeft gemaakt of als de familie toestemming geeft. Als er geen toestemming is voor onderzoek, gebeurt dit uiteraard niet. In dat geval wordt het ongeschikte weefsel vernietigd.

Wie krijgt donorweefsel?

Een arts vraagt bij het orgaancentrum van de NTS weefsel aan voor zijn patiënt. Als er geschikt weefsel is, meldt het orgaancentrum dit aan de arts. De behandelend arts beslist dan om het weefsel wel of niet te accepteren. 

Soms is er meer weefsel op voorraad dan nodig is voor Nederlandse patiënten. Dan zoekt de weefselbank een ontvanger in het buitenland. Dit voorkomt dat het weefsel mogelijk niet meer gebruikt kan worden. Het kan ook zo zijn dat het weefsel beter past bij een buitenlandse patiënt. Nederland ontvangt ook weefsel van buitenlandse weefselbanken om Nederlandse patiënten te helpen. De buitenlandse ontvanger betaalt de Nederlandse weefselbank een onkostenvergoeding voor het weefsel. Dat geld investeert de weefselbank in Nederland om patiënten met donorweefsel te kunnen blijven helpen. De weefselbanken zijn non-profit organisaties en maken geen winst. 

Brief met de resultaten

Als nabestaande(n) wilt u misschien weten wat de resultaten zijn van de weefseldonatie? U kunt dit laten weten aan de betrokken arts of huisarts. U krijgt dan van de NTS een brief waarin staat welke weefsels getransplanteerd zijn en welke niet. U krijgt niet te horen wie de weefsels hebben gekregen, dit is anoniem.
Soms willen de mensen die weefsels hebben gekregen u een bedankbrief sturen. U beslist zelf of u deze brief wilt krijgen. De brief is anoniem en u krijgt hem via de NTS.

Kosten weefseldonatie

Er zijn nooit kosten voor de familie van de donor. De zorgverzekeraar van de patiënt die de weefsels krijgt betaalt alle kosten. De weefselbanken in Nederland maken geen winst. 

Lees meer over de begeleiding rond donatie.