Als hart en bloedsomloop gestopt zijn

Overlijdt een patiënt na een hartstilstand, dan zijn ook de bloedsomloop en de ademhaling gestopt. Artsen noemen dit ‘overlijden na een circulatiestop’. Dit heet ook Donation after Circulatory Death (DCD). Ook dan kan iemand nog organen doneren.

Als iemand op de intensive care ligt, kan er een moment komen waarop blijkt dat er geen kans meer is dat de patiënt herstelt. Een team van artsen beslist dan samen om de behandeling te stoppen. De patiënt gaat overlijden. Deze beslissing staat helemaal los van orgaandonatie. Artsen bepalen samen met de familie van de patiënt het tijdstip waarop de behandeling stopt. De patiënt gaat dan van het beademingsapparaat af. Als de patiënt binnen 2 uur overlijdt, blijft orgaandonatie meestal mogelijk.

Verplichte 5 minuten

Als het hart is gestopt en de bloedsomloop is stilgevallen, moet de arts altijd 5 minuten wachten voordat ze de dood kunnen vaststellen. Artsen noemen dit 'no touch'. Dit is nodig om zeker te weten dat het hart niet meer vanzelf begint te kloppen en dat iemand niet meer vanzelf begint te ademen. Pas na deze 5 minuten kan de arts met zekerheid vaststellen dat iemand is overleden.

Dat artsen 5 minuten moeten wachten nadat de bloedsomloop is gestopt, lijkt misschien vreemd. Zeker als wordt gezegd dat bij een hartstilstand de eerste 6 minuten van levensbelang zijn bij een reanimatie. Maar dat zijn heel verschillende situaties.

Wanneer iemand onverwacht een hartstilstand krijgt en het bloed niet meer stroomt, is het belangrijk om ervoor te zorgen dat er meteen weer zuurstof in het lichaam komt, bijvoorbeeld door reanimatie. Dit moet in ieder geval binnen 6 minuten, anders ontstaat er schade aan de hersenen.

Bij de 5 minuten ‘no touch’ bij orgaandonatie is de situatie heel anders. Het is dan al zeker dat de patiënt gaat overlijden. Er is geen kans meer op herstel. Daarom stoppen artsen met de behandeling. Artsen mogen namelijk volgens de wet niet doorgaan met een medisch zinloze behandeling. Dit zou ook gebeuren als deze persoon geen orgaandonor zou zijn.

Kort afscheid

Zodra het bloed niet meer door het lichaam gaat, krijgen organen geen zuurstof. En worden ze minder geschikt voor transplantatie. Om ze zo geschikt mogelijk te houden, gaat de donor meteen na overlijden naar de operatiekamer. Dat betekent ook dat voor de familie het afscheid op dat moment maar heel kort is. De familie krijgt hierover vooraf goede uitleg, maar toch kan het voor hen moeilijk zijn.

In de operatiekamer staat een team van artsen klaar om de donoroperatie te starten. De nieren, lever, longen en alvleesklier zijn vaak nog geschikt voor transplantatie. Tot op heden werd het hart van een donor na circulatiestop nooit getransplanteerd in Nederland. In februari 2021 start naar verwachting in drie ziekenhuizen in Nederland, in het Erasmus MC, UMCG en UMCU, een pilot waarbij het hart van een donor overleden na een circulatiestilstand (DCD) getransplanteerd kan worden. Deze recente ontwikkeling zorgt ervoor dat we meer mensen op de wachtlijst kunnen helpen met een donorhart.

Heeft deze informatie u geholpen? Ja deze informatie heeft mij geholpen

Meer weten over orgaandonatie?