Weefseldonatie: hoe gaat dat?

Patiënten kunnen geholpen worden met weefsels die iemand kan doneren na overlijden.. Denk bijvoorbeeld aan een huidtransplantatie na brandwonden. Maar wat is weefseldonatie precies? En hoe werkt het? Lees hier alle informatie over weefseldonatie.  

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave

Wat is weefsel?

Weefsel is een groep cellen die dezelfde functie vervullen in het lichaam. Ons lichaam bestaat uit verschillende soorten weefsels, zoals huid, spieren, zenuwen en botten, die elk hun eigen taak hebben. 

Wat is weefseldonatie?

Bij weefseldonatie geeft een overleden persoon weefsel aan een iemand die dat nodig heeft. Dit heet weefseldonatie. Eén van de meest voorkomende vormen van weefseldonatie is donatie van huid.   
 
Een persoon met ernstige brandwonden kan door middel van huidweefsel geholpen worden bij het herstel van de verbrande huid. Donorhuid zorgt voor minder pijn, minder infecties en minder littekens. 

Welke weefsels kun je doneren?

Het lichaam bestaat uit verschillende weefsels. Een overleden persoon kan onderstaande weefsels doneren: 

1. Huidweefsel

Huidweefsel kan helpen bij de behandeling van brandwonden en ernstige wonden. Donorhuid zorgt voor minder pijn, minder infecties en minder littekens. 

2. Oogweefsel

Met oogweefsel kunnen patiënten met een ernstige beschadiging van het hoornvlies (cornea) worden geholpen. Als door een ziekte of aandoening het hoornvlies troebel is geworden, kunnen deze mensen alleen weer zien met een nieuw hoornvlies. Hoornvliezen zijn een onderdeel van de ogen, net als de oogrok. De oogrok is het buitenste witte laagje van het oog. Artsen kunnen dit gebruiken om een beschadigd oog te behouden.  

3. Botweefsel

Met bot van een donor kunnen artsen bot vervangen dat beschadigd is, bijvoorbeeld bij kanker of bij heupoperaties. 

4. Kraakbeen

Artsen gebruiken donorkraakbeen  om beschadigde gewrichten te herstellen. Bijvoorbeeld het knieweefsel. Dit kan patiënten helpen om beter te bewegen en pijn te verminderen. Kraakbeen bij ribben wordt onder andere gebruikt voor patiënten van wie de neus beschadigd is door een tumor of ongeval.  

5. Peesweefsel

Met pezen kunnen artsen beschadigde gewrichten herstellen. Bijvoorbeeld bij patiënten met reuma. Peesweefsel wordt ook gebruikt om gescheurde pezen te herstellen.. Denk bijvoorbeeld aan pezen in de knieën of schouders.  

6. Hartkleppen

Donorhartkleppen worden gebruikt om beschadigde of kapotte hartkleppen te vervangen. Een donorklep kan nodig zijn bij baby's met een hartafwijking of bij volwassenen die met spoed een nieuwe hartklep nodig hebben. 

7. Bloedvaten

Gedoneerde bloedvaten kunnen worden gebruikt om beschadigde of geblokkeerde bloedvaten te vervangen. 

Brochure: Weefseldonatie - Informatie voor naasten

Hoe gaat weefseldonatie? Uitleg in 4 stappen 

Stap 1. Bespreken van keuze  met familie

De arts bespreekt met de familie wat de keuze is van de overledene. Als er toestemming is voor donatie, meldt de arts de overledene aan als donor bij de NTS (Nederlandse Transplantatie Stichting). Is de overledene ook orgaandonor, dan gebeurt weefseldonatie na de orgaandonatie. 

Stap 2. De donoroperatie

Tijdens de donoroperatie worden de weefsels uitgenomen door een speciaal team van de WUON (Weefsel Uitname Organisatie Nederland) Uitname van oogweefsel, huid, bloedvaten en hartkleppen gebeurt meestal in de obductiekamer of het mortuarium van een ziekenhuis, of in het uitvaartcentrum. Bij bot-, kraakbeen- en peesweefsel gebeurt de uitname altijd in een operatiekamer.  

Bij deze weefsels moet de ruimte volledig steriel zijn, dus vrij van bacteriën en virussen. 

Stap 3. Weefsel wordt bewerkt en bewaard

Weefselbanken bewerken en bewaren de weefsels. In tegenstelling tot organen zijn weefsels langere tijd houdbaar na uitname. Hoornvlies blijft tot ongeveer 4 weken na donatie in goede conditie. Bot- en peesweefsel kunnen afhankelijk van de bewerking 3 tot 5 jaar bewaard blijven. 

Stap 4. Een patiënt ontvangt donorweefsel

Zodra een patiënt weefsel nodig heeft, doet de arts een aanvraag voor zijn patiënt. In sommige gevallen is er meer weefsel op voorraad dan nodig is voor Nederlandse patiënten. Dan zoekt de weefselbank een ontvanger in het buitenland. Dit voorkomt dat weefsel niet meer gebruikt kan worden. Andersom ontvangt Nederland ook weefsel van buitenlandse weefselbanken. 

Veelgestelde vragen over weefseldonatie

Kun je afscheid nemen van iemand die weefsel doneert?  

Het is mogelijk om afscheid nemen van iemand die weefsels doneert. Weefseldonatie moet binnen 24 uur na overlijden starten. Afscheid nemen kan zowel vóór als na de operatie. Het team dat weefsels uitneemt, overlegt altijd eerst met de familie wanneer ze dat gaan doen. 

Zijn er kosten voor nabestaanden voor weefseldonatie?

De NTS betaalt alle kosten die nodig zijn voor uitname van weefsels. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor het verblijf in het mortuarium tot 3 uur na de donatie. En ook de kosten voor het vervoer naar de plek waar ze de weefsels uitnemen. Je kunt wel een rekening krijgen voor normale kosten rondom het overlijden van je dierbare. Het gaat dan om het bedrag dat je ook had moeten betalen als je dierbare geen weefsels had gedoneerd.

Kan een nabestaande informatie krijgen over de weefseldonatie? 

Je kunt dit als nabestaande overleggen met je (huis)arts. Je krijgt dan van de NTS twee brieven waarin staat welke weefsels getransplanteerd zijn en welke niet. Je krijgt niet te horen wie de weefsels hebben gekregen, dit is anoniem. Soms willen de mensen die weefsels hebben gekregen jou een bedankbrief sturen. Jij beslist zelf of je deze brief wilt krijgen. 

Is al het gedoneerde weefsel geschikt? 

Nee, niet elk weefsel is geschikt. Soms blijkt na uitname van het weefsel dat het toch niet geschikt is voor transplantatie. Dan wordt het niet in de weefselbank bewaard. De eisen aan de kwaliteit van weefsels zijn veel hoger dan bij organen. Dit komt omdat weefsel meestal niet levensreddend is. Het wordt gebruikt om het leven van een patiënt te verbeteren.  

Meer informatie over weefseldonatie